Emakume bat hil zen pasa den asteazkenean Basaurin (Bizkaia), eta gaur haren bikotekidea zena atxilotu dute. Atxilotua gizonezko bat da, 45 urte ditu, eta indarkeriazko hilketa egotzi diote. Ertzaintzak ohar batean jakinarazi du, gaur. 2003az geroztik 135 andre eta hamahiru haur hil dituzte gizonek. Biktimak 44 urte zituen. Asteazkenean, ondoezik zegoela eta, larrialdi zerbitzuak deitu zituzten bere etxera joateko. Haiek ezin izan zuten ezer egin, eta bertan zendu zen emakumea. Geuria Basauriko hedabideak jakitera eman duenez, biktima eta atxilotua San Migel auzoan bizi ziren. Gorpuari egindako azterketen ondorioz, ertzainek ikusi zuten indarkeriazko hilketa bat izan zela. Hortaz, gaur goizean atxilotu dute gizona, giza hilketa leporatuta. Europa Press berri agentziak baieztatu du, Ertzaintzarekin hitz eginda, atxilotutako gizonak aurrekariak zituela genero indarkeriagatik, baina ez dute zehaztu hildako emakumeak jarritako salaketarik ba ote zen lehenagotik. Basauriko Udalak, berriz, baieztatu egin du gizonak bikote harreman horren barruan zituela «genero indarkeriari buruzko aurrekariak»; are gehiago, Polizia kasuaren jarraipen bat egiten ari zela zehaztu du. Erantzuteko deiak Basauriko Asanblada Feministak eta Emakumeok Bat Koorinakundeak elkarretaratze bat antolatu dute, gaurko, hilketa gaitzesteko. 18:30ean elkartu dira, Azaroak 25 plazan. Indarkeria matxistari aurre egin nahi bazaio, gaitzespen orokorrak ez direla aski ohartarazi dute, baliabideak behar direla: «Ez ditugu isiltasun minutu hutsak nahi, baliabideak nahi ditugu, koordinazioa, formazioa, etxebizitzak, arreta duina, eta erantzun feminista. Ez da aski gaitzestea, ekin behar da, prebenitzeko, babesteko eta baliabide guztiak jartzeko emakumeen bizitzen eta askatasunaren alde». Udaleko Bozeramaile Batzordeak premiazko bilera egin du, eta deitoratu egin du hilketa. Asier Iragorri alkateak adierazi du «ausardiaz» jokatzeko ordua dela, indarkeria matxista amaitzeko. Udalak eta Berdintasun Kontseiluak beste elkarretaratze batera deitu du; bihar larunbata izango da, 12:00etan, Azaroak 25 plazan. Udaleko talde politikoek adierazpen bat onartu dute, eta ohartarazi dute azken aldian «gero eta maizago» aditzen direla indarkeria matxista ukatzen duten diskurtsoak, eta zehaztu dute, horren aurrean, instituzioek eta gizarteak elkarlanean aritu behar dutela, «jokabide horiek normalizatzeko edozein modu» eragozteko. «Erabat jasanezina eta oso kezkagarria da, egunez egun, eraso edo hilketa matxisten berri izatea», adierazi dute udaleko bozeramaileek: «Ezin dugu indarkeria hori normalizatu, eta, esparru guztietatik, erabakitasunez jokatu behar dugu indarkeria desagerrarazteko eta legearen pisu guztia erasotzailearen gain gera dadin». Instituzio publiko, alderdi eta ordezkari publikoek hilketa deitoratu dute, orobat. Emakundek indarkeria matxistaren kontrako prokoloa aktibatu du; hilketa gaitzetsi, eta elkartasuna adierazi die biktimaren senide eta lagunei. Hala egin du Bizkaiko Foru Aldundiak ere: «erabat» gaitzetsi du eraso matxista, eta senideei doluminak eman, eta «arreta eta laguntza zerbitzu guztiak» eskaini dizkie. Eudelek ere gaitzetsi du hilketa, eta iritzi dio halakoek emakumeen kontrako indarkeriaren arazoaren zati bat besterik ez dutela azaleratzen, eta oinarrizko arazoa dela emakumeen eta gizonen arteko ezberdintasuna. Bizkaiko Batzar Nagusiak ados daude Eudelek esandakoarekin, bidalitako oharraren arabera, eta udalaren elkarretaratzean parte hartzera deitu dute.

«Badira zenbait urte gogoetatzen ari garela Angeluko karrikak eta plaza nola har genitzakeen». Gogoeta horiei tiraka, hiri «osoa» mobilizatu dute Angeluarrak dantza taldearen 60. urteurrenaren karietara kabalkada bat muntatzeko, Patxi Amulet proiektuaren kudeatzaile eta musikariak kontatu duenez. Erran du azken urteetan hiriko bazterrak betoiz estaltzen ikusi dituztela, bigarren etxebizitzak emendatuz joan direla, eta testuinguru horretan «hats berritze bat» izan daitekeela kabalkada. Kabalkada ez da hutsetik sortu. Euskal Herriko erritualen inguruko pentsaketa duela pare bat urte abiatu zutela kontatu du Amuletek —Olentzeroren etorrera eta ihauteriak tarteko—, eta horrek eraginik kabalkada egiteko xedea sortu zen. Haren ustez, angeluarrek argi dituzte helburuak, eta herritarrak «saretzeko» —hots, komunitatea biltzeko eta sendotzeko— parada ireki dutela erran du. Hala ere, azpimarratu du ateak zabalik atxiki behar direla tokikoak ez direnak «integratzeko eta laguntzeko» asmoz. Oihana Makazaga Angeluarrak dantza taldeko kideak ere azpimarratu du denei zuzendutako proiektua dela kabalkada. Euskararen eta euskal kulturaren erakustokia bada ere, interesa lukeen edonori gomita luzatua izan zaio, gaineratu duenez. Euskarak leku «berezia» izanen du beti, kabalkadaren bultzatzaileek erakutsi nahi baitute Angelun ere euskaraz egiten eta antolatzen ahal dela. Horretarako, zenbait errepikatan euskaraz ahalik eta gehien hitz egiteko engaiamendua hartu dute. Adibidez, hiztegi berezi bat sortu dute kabalkadako parte hartzaile erdaldunentzat, eta banatu zaie. Euskara leku guzietan dela azpimarratu du Makazagak, eta kabalkadaren egunean seinaletika osoki euskaraz izanen dela segurtatu du. Ekitaldi horietan seinaletika elebiduna izan ohi da, baina, oraingoan, piktograma ttipiak emanak izanen dira euskara ulertzen ez dutenentzat. Angeluarrek helburua argi dute: hirian bertan ere «herri egitea» Orotara hirurehun parte hartzaile inguru engaiatu dira proiektuan. Haien artean, 25 antzerkilari, hogei musikari inguru eta kasik berrehun dantzari. Antzerkiaren taula zuzendaritzako Jokin Irungaraik segurtatu du. Ideia bilketa eta idazketa bukatzekotan daude, baina kabalkadako gaien inguruko xehetasunen lortzea ezinezkoa da, ez baitu deus erran nahi. «Denek zin egin diogu elkarri ez genuela gai bakar bat ere salatuko!», azaldu du Amuletek. Dantzaren inguruan abiatu zutenez proiektua, dantzak protagonismo berezia ukanen du. Makazaga kudeaketa orokorrean eta dantzaren arduran engaiatu da. «Dantzari tropa handiaren baitan bi talde ezberdinduko dira: bolantak eta kaskarotak. Bolantak dantzari erosoagoak izanen dira, fandangoa edota euskaldunak-sorginak erako dantzak emateko gai izanen direnak. Kaskarotek, berriz, jauziak emanen dituzte, eta maila eta adin guztietako parte hartzaileez osatua da taldea». Dantzari andana horrek bezti bereziak behar ditu, eta horretarako hogei bat jostun erregularki biltzen hasi dira, hainbeste dantzariren apaintzeko «sekulako» lana delako. Bolanten kostumak kabalkadarako egin dituzte espresuki, neurrira. Kaskarotentzat, aldiz, dantza taldeko jantziak erabiliko dituzte, baita beste elkarte batzuek prestaturikoak ere. Transmisioa oinarri Elkarlana da kabalkadaren funtsa. Amuletek erran bezala, Angeluko elkarte ezberdinek egin lezaketen ekarpena «funtsezkoa» da. Angeluarrak taldeaz aparte, Kimua ikastola, Ibaialde, Manex Goienetxe Kultur Etxea, Muslariak, Suak Angelun eta Gaia elkarteak inplikatu dira proiektuaren obratzeko. Hainbeste jende bildu nahian, adin guzietako parte hartzaileak nola integratu pentsatu dute. Haurren lekua zalantzan emana izan denetz kabalkada handian, gazte kabalkada baten egitea deliberatu dute. Horrela, Angeluko eskola elebidun pribatu edo publikoetako haur guzien parte hartzea bermatu zezaketen. Lerratokian eginen dute laurehun gaztek prestaturiko kabalkada, ekainaren 5ean. Amuletek segurtatu du «egiazko» kabalkada izanen dela, bertsoa, antzerkia eta dantza pasarteak txandakaturik. Musikariak ere gazteak izatea hautatu dute, eta proiektuan parte hartzeko parada eskaini diete kontserbatorioko ikasleei. «Denak inplikatu nahi genituen, kabalkadarekin euskara eta euskal kulturaren ezagutza transmititzea garrantzitsua zaigulako. Transmisio hau arlo ezberdinetan segurtatu nahi genuenez, gazte kabalkadako musikariak gazteak izan behar ziren. Horretarako, kontserbatorioko ikasleei proposatu genien parte hartzea», azaldu du Amuletek. Hainbat hilabetez jauzi, orro eta eszenak errepikatu ondotik, angeluarrek bi aldiz emanen dute kabalkada. Irailaren 20an, igandez, Hardoi plazan, eta irailaren 26an, larunbatez, Quintaou plazan. Txartelak fitesko salgai emanen dituztela zehaztu dute.

Hego Euskal Herrian, oldarraldi judiziala erakunde publikoetako lan deialdiei jarritako helegiteen bidetik dator, eta Katalunian, aldiz, eskola komunitateak duela lau hamarkada adostu zuen katalanaren murgiltze prozesuari jarritako helegiteen bidetik. Duela urte batzuk, Kataluniako laurogei familiak —gaur hilda dagoen Ciudadanos alderdiaren ingurukoak— auzitara eraman zuten 80ko hamarkadaren hasieratik indarrean zegoen katalanaren murgiltze eredua: irakaskuntza arautuan katalana zen eskoletako erabilera hizkuntza bakarra. Egia esatera, aitortu beharra dago irakasle guztiek ez zutela irizpidea betetzen, eta irakasle batzuek —gutxienek— gaztelaniaz ematen zituztela eskolak. Kataluniako Auzitegi Nagusiak arrazoi eman zien laurogei familia haiei eta ebatzi zuen Katalunia guztiko eskola guztietako gela guztietan ikasgaien %25 gaztelaniaz eman beharra zegoela. Alegia, baita horrelakorik eskatu ez zuten geletan, irakaskuntza mailetan eta eskoletan ere. Auzitegiak behartu zezakeen Generalitatea familia horien seme-alabei, horiei bakarrik, ikasgaien %25 gaztelaniaz ematera. Ez. Eskola guztietan ezarri zuen ehuneneko hori auzitegiak. Generalitateak Espainiako Auzitegi Nagusira eraman zuen erabakia, eta hark arrazoia eman zion Kataluniakoaren erabakiari. Izua sortu zen erakunde publikoetan eta eskola komunitatean, eta ondorioz, 2022an, Kataluniako Parlamentuaren gehiengoak, PSC tartean zela, %25aren beharkizun judizialari itzuri egingo zion legea onartu zuen, de facto katalanari ematen ziona eskoletako hizkuntza bakarraren izaera. Legea garatu zuen dekretua auzitara eraman zuten familia horiek, eta iritsi berri da Kataluniako Auzitegi Nagusiaren erabakia: parlamentuan onartutako dekretuaren artikulu sendoenak baliogabetu ditu, eta, hala, dekretua erabat indargabetu. Laurogei familiak bakarrik hankaz gora jar dezakete milaka eta milaka familiak eskolarako onartzen duten hizkuntza eredua?

Azpeitiko (Gipuzkoa) etxe batek su hartu du gaur 15:15 aldera, eta suhiltzaileek bi lagun atera dituzte bertatik. Osasun langileek artatu dituzte, kea arnastuta intoxikatu direlakoan, eta Zumarragako ospitalera eraman dituzte gero. 16:00etarako sua kontrolpean zuten suhiltzaileek. Ikertzen ari dira zerk piztu duen. Uneotan sutea, Azpeitiko Erdi Kalean.@AzpeitiaGuka | @AzpeitikoUdala pic.twitter.com/DyhS9NvhIl — Ignacio Arakistain (@ignacio_arakis) April 2, 2026 Korrale tabernaren gainean dago su hartu duen etxebizitza. Guka hedabideak kontatu duenez, udaltzainek sutearen abisua jaso, eta jendea etxebizitzetatik atera dute. Ordea, eraikinaren hirugarren solairuan bi lagun irten ezinda geratu dira, eta suhiltzaileek atera behar izan dituzte, leihotik; osasun langileek artatu dituzte. Cintruenigon (Nafarroa), berriz, beste etxe batek su hartu du gaur goizean, 10:20 aldean. Tuterako eta Azkoiengo suhiltzaileak joan dira bertara. Sukalde batek hartu du su, eta 80 urteko emakume bat artatu dute, kea arnastu duelako. Suhiltzaileek menderatu dute sua, eta inguruko etxeetara zabaltzea saihestu dute.

Harrera ona, baina erantzunik ez. Seaskako ordezkaritza ostegun goiz honetan bildu da Jean-Marc Huart Akademia errektorearekin. Bordelen (Okzitania), ikasleek ekainean pasatu behar dituzten baxoko azterketak euskaraz izan daitezela eskatzeko. Oren bat eta erdi iraun du bilkurak, eta, «adeitsua» izan bada ere, erantzun konkreturik gabe atera dira. Ohar batean azaldu dutenez, «ondoko egunetan» jasoko dute hezkuntza administrazioko kargudunaren erantzuna. Anartean, Baxoa Euskaraz kolektiboak bihar suprefeturaren aitzinean eginen duen elkarretaratzera deitu dute; 18:30ean izanen da. Frantziako Hezkuntza Ministerioak iragarria du gogoeta egingo duela hizkuntza gutxituek baxoan izan behar luketen lekuari buruz. Seaskak errektoreari berretsi dio euskarazko irakaskuntzako eragile nagusi den heinean ezinbestekoa dela Seaskak ere hausnarketa horretan parte hartzea, «ez daitezen beste behin Parisen hartu erabakiak hizkuntzaren premien kontrakoak izan». Seaskakoen hitzetan, errektoreak eskaera entzun du, eta ministerioan aipatuko duela erran die. Ildo beretik, errektoreak erran die «epe luzeko marko bat» hobesten dutela epe laburreko salbuespen sistemaren ordez. Hala ere, Seaskak ohartarazi dio aterabide bat atzeman behar dutela aurtengo baxorako. Ahozko handia partez euskaraz egiteko aukerari buruz ere ez dute erantzun zehatzik jaso. «Oroitarazi diogu 2012tik goiti baxoan matematikak euskaraz egiteko aukera Bordeleko errektoreak eman zigula eta, dioen bezala, borondatea baldin badu, berak ere halako erabaki bat har dezakeela». Frantziako Hezkuntza Ministerioak iazko ekain bukaeran iragarri zuen Leheneko ikasleek matematikako azterketa aitzinatua eginen zutela, baina zabaldu zuen aginduan ez zen argitzen azterketa zer hizkuntzatan egin beharko zuten Euskal Herriko ikasle euskaldunek. «Ikasturte hastapenean errektoreari gutun bidez ohartarazi genion erantzunik jaso ezean matematikako azterketa euskaraz prestatuko zutela gure ikasleek. Erantzunik ez dugunez jaso, matematikako azterketa euskaraz pasatzeko prestatu dira ikasleak», abisatu du Seaskak. Funtsean, azterketak euskaraz izatea ez da soilik Seaskak egiten duen eskaera, euskarazko irakaskuntzan ari diren hiru sareetako eragileen aldarrikapena da, eta hala azpimarratu diote Huart jaunari. «Hizkuntza politikaren urrats garrantzitsua da, euskal instituzioek eta ikuspuntu politiko ezberdineko parlamentariek sustengatzen dutena». Ordezkaritza Parisen Asteazkenean, Seaskako ikasle eta irakasleen ordezkaritza bat Parisen izan zen, Peio Dufau EH Baiko diputatuak eta Paul Molac Bretainiako diputatuak gomitaturik. Izan ere, Eskualde Hizkuntzak eta Kulturak ikerketa taldeko buruak dira biak Asanblada Nazionalean. Bretainiako Diwan eskoletako ikasleekin batera, haien errealitatea eta aldarrikapenak agertzeko aukera izan zuten diputatuen aitzinean.

Euskal Herria mendi baten gisara irudikatu du Arnaldo Otegik. Bada gailur bat, «euskal errepublika feminista, sozialista, demokratikoa, euskalduna»; baina hara iristeko bidean behereko kanpalekuetan geratu behar da maiz, eta oraintxe, estatusari (edo estatusei) buruzko eztabaiden eta negoziazioen bidez, horiek goratu nahi ditu EH Bilduk: «Oinarrizko kanpalekua gailurretik ahalik eta gertuen jarri nahi dugu, gero bidean gora jarraitzeko kanpaleku horretatik». [articles:2156320] Koalizioko idazkari nagusiak metafora horrekin abiatu du Gazte Topagunean egindako hitzaldia. Miren Zabaleta EH Bilduren Nafarroako arduradun politikoarekin batera aritu da, Iñaki Altuna kazetariak gidatuta, Abadiñoko (Bizkaia) kultur etxean. Eta areto nagusia leporaino bete duten dozenaka gazteen aurrean, Otegik argi utzi du estatus politikoaren inguruan ez dutela edonolako akordiorik babestuko: «Akordio bat lortuko denik ere ez dago ziurtatua, baina akordioa sinatuko dugu urrats kualitatibo bat ekar badezake, ez orain bezala geratzeko. Izan ere, zein izan da herri honetako gatazka politikoaren iturria? Gu nazio bat gara, ez gara hiru elkarte autonomo, eta herri honi ez zaio sekula hori aitortu; beraz, aitortza hori lortzea da borroka. Estatus politiko batean nazio izaera onartua bada, harremanak aldatzen dira». Baina zergatik indartu da estatusari buruzko eztabaida orain? «Burujabetzan beste urrats batzuk egiteko baldintzak sortzen ari dira hiru eremu administratiboetan, erritmo diferenteetan bada ere. Pauso horiek posible izango dira baldin eta indar politiko nagusiekin akordio sendo eta zabalak egitea lortzen badugu», azaldu du Zabaletak. Erantsi du sukalde lan horretan hainbat osagai daudela, hala nola Euskal Herriaren nazio izaeraren eta erabakitzeko eskubidearen aldarrikapena. Argi baitu EH Bilduren proiektua «Euskal Herri batu bat» izatea dela, eztabaidak zatiketa administratiboaren arabera jorratu arren: «Hiru subjektu politiko-administratiboetan gehiengoak artikulatu, eta aurrera egin nahi dugu norabide horretan». «Burujabetzan beste urrats batzuk egiteko baldintzak sortzen ari dira hiru eremu administratiboetan, erritmo diferenteetan bada ere» MIREN ZABALETA EH Bilduren Nafarroako arduradun politikoa Ildo horretan, bereziki erreparatu dio Nafarroari, baita ikuspegi historikotik ere. Gogora ekarri du Espainiako Konstituzioa onartzear zenean Hego Euskal Herriak erkidego bakarra osatu behar zuela: «Baina espainiar botereen eta Nafarroako elite frankistaren arteko operazio politiko bat izan zen lurralde zatiketa hori gauzatzeko, eta hiru lurraldeak eta Nafarroa aparteko erkidegoetan jartzeko. Nafarren eta euskaldunen artean kontrakotasun bat sortzen saiatu ziren, nabarrismoaren bidez». Kontakizun eta jarrera haiek nabarmen zabaldu ziren orduan, baina bilakaera bestelakoa izan da azken urteetan: «Orain Nafarroan ere bada gehiengo bat bere burua nabarrismoan kokatu ordez nafartasunean kokatzen duena, Euskal Herriaren proiektuarekin eta euskararekin bat egiten duena». Eta ibilbide horretako etapa horretan, Zabaletak mundu zabalari begiratu dio, handik datozen arriskuei, «besteak beste eskuin muturraren oldarraldi globalari», eta erronkei ere bai: «nola lortu burujabetza energetikoa eta elikadura burujabetza, adibidez». Abagune egokia da, haren ustez, galdetzeko herri gisa nola erantzun nahi zaion horri guztiari, eta erantzuna behereko kanpalekua igoz egituratzeko. «Lurraldetasunaren inguruko eztabaida inoiz baino biziago dago estatu espainiarrean; izan ere, badago bloke erreakzionario bat, baina baita aukera leiho bat ere». Gobernuaren lana aztergai Otegik Espainiako Gobernuarekin lotu du aukera hori. Paradoxa bat aipatu du: «Independentistok, hau da, alde egin nahi dugunok babesten badugu baino ezin da egon gobernu aurrerakoi bat Espainian. Bada, gure beharra badute, gure agendak ere hor egon behar du: auzi plurinazionalari heltzea, gatazka konpontzea… Horretan gaude eta horretan dugu esperantza». Baina EH Bilduren babesa ez da doakoa; idazkari nagusiak azaldu du hiru eremutan ari dela neurtzen gobernuaren jarduna: espetxe politikan, aurrerapen sozialetan eta auzi nazionaletarako bestelako irtenbideetan. Eta azken horri heltzeko garaia dela uste du: «Espainian, nazio auzia da kontraesan nagusia. Estatuak onartezintzat dauka arazo nazionalei irtenbide demokratiko bat ematea, baina guk uste dugu orain badela arrakala bat bestelako zerbait egiteko. Agian ez daukate gogoeta estrategiko bat horren inguruan, baina badago aritmetika parlamentario bat». «Espainian, nazio auzia da kontraesan nagusia. Estatuak onartezintzat dauka arazo nazionalei irtenbide demokratiko bat ematea, baina guk uste dugu orain badela arrakala bat bestelako zerbait egiteko» ARNALDO OTEGI EH Bilduko idazkari nagusia Lasai mintzatu da: «Ondo goaz». Eta ikuspegi historikotik: «Herri hau bizirik dago: mendeetan genozidio estrategia bati aurre egin dio, dena planifikatua baitzegoen Euskal Herria desagerrarazteko. Baina bizirik iraun du, milaka euskaldunen borrokari esker». Eta are, estrategia hori iraultzeko aukera ere ikusten du estatus politikoaren inguruko eztabaidan: «Herri hau suntsitzeko martxan jarri dituzten estrategiak izan dira Euskal Herria zatitzea, naziotasuna ukatzea, etorkizuna erabakitzeko eskubidea ixtea, eta gainera, eskumenak gutxitzea. Horietan guztietan norabidea aldatu nahi dugu; zer intentsitaterekin lortuko dugun aldatzea, hor dago negoziazioa».

Akaso halakorik badela iritzita, Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak esan du «Irango erregimen berriak» erasoak eteteko eskatu diola, hango «presidenteak», hain zuzen ere: «Ez da bere aurrekoak bezain erradikala, eta askoz ere azkarragoa da», idatzi du gaur Truth Social sare sozialean. Kontua da Irango presidentea Masud Pezexkian dela 2024tik, eta ez dela aldaketarik egon; hortaz, ez dago argi Trump nortaz ari den hizketan. Abbas Araghtxi Irango Atzerri ministroak gezurtatu egin ditu AEBetako presidentearen hitzak, eta «espekulatzea» egotzi dio. Eta hala balitz ere, menia proposamena jasoko balu ere, Trumpek ez luke hura kontuan hartuko harik eta Ormuzko itsasartea ireki eta «askatu» arte: «Ordura arte Iran txikitzen jarraituko dugu, desagerrarazi arte; Harri Arora itzularaziko dugu». Pakistanek, aldeen artean bitartekari ari den herrialdeak, erasoak aldi baterako eteteko proposatu die, baina oraindik ez du ezein alderen erantzunik jaso, Reuters berri agentziak herrialde horretako iturri ofizialak aipatuz kaleratu duenez. Teheran soilik ez, bere aliatuak ere estu hartzen ari da Trump Ormuz irekitzeko esku hartu dezaten. AEBetako presidenteari iruditzen zaio NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kideek bakarrik utzi dutela Iranen aurkako erasoaldian. Mehatxuak ere erabili ditu aliatuak Ormuzko itsasartean esku hartzera bultzatzeko; azkena: aliantzatik irtetea pentsatzen ari dela. «Inoiz ez nau konbentzitu», adierazi du The Telegraph Erresuma Batuko egunkariari eskainitako elkarrizketa batean; eta Reuters berri agentziari esan dio «erabat, duda gabe» pentsatuko duela aliantza militarra uztea. Iranek ia guztiz itxita dauka Ormuz otsailaren 28tik, eta munduan kontsumitzen den petrolioaren %20 inguru handik igarotzen da. Atzo beste herrialdeen esku utzi zuen itsasarte hori berriro irekitzeko ardura. Hura berriro irekitzeko ahalegin militarrean ez diotela lagundu nahi uste du Etxe Zuriko maizterrak: «Ni ez nintzen askorik tematu, baina zuzenean erantzun behar zuten». Ez da hala izan, ordea, eta Trumpek asteon esan du aurrerantzean ez diela Europako aliatuei laguntza militarrik emango. Eta gogora ekarri du Ukrainari ere lagundu ziotela, AEBen «arazoa» ez izanik ere. Are, Financial Times egunkariak negoziazioetako iturriak aipatuz kaleratu duenez, Trumpek mehatxu egin du Ukrainari ez diola armarik bidaliko bere aliatuek Ormuz irekitzen lagundu ezean. El presidente estadounidense, Donald Trump, ha amenazado con detener el suministro de armas a Ucrania para presionar a los aliados europeos a unirse a una coalición para reabrir el estrecho de Ormuz, ha publicado el Financial Times el miércoles, citando a personas cercanas a las negociaciones. Según estas fuentes, Trump ha amenazado con parar los suministros a la iniciativa de adquisición de armas de la OTAN para Ucrania financiada por países europeos. (Reuters) Hain zuzen, Trumpek NATO uzteko mehatxua egin berritan, Frantziak eta Japoniak esan dute konpromisoa hartu dutela Ormuzen itsas nabigazio «segurua» bermatzeko, baina ez dute neurri zehatzik iragarri. Emmanuel Macron Frantziako presidentea Japonian dago, bisita ofizial batean —Japonia ez da NATOko kidea—. Erresuma Batuak ere bere alea jarri nahi du Ormuz irekitzen laguntzeko. Keir Starmer lehen ministroak gaur prentsaurreko batean iragarri du 35 naziotako ordezkariekin bilera bat egingo duela itsasarteko «nabigazio askatasuna» berrezartzeko asmoz. Halere, ziurtatu du ez dela gerran sartuko Iranen aurka. israelek hezbollahko komandante bat hil du, hego frontearen burua Israelgo armadak gaur jakinarazi du Hajj Yusuf Ismail Haxem Hezbollahko komandantea hil duela Beiruten. Tel Avivek zabaldutako oharraren arabera, Haxem Libanoko talde xiita horren arduraduna zen herrialdearen hegoaldean. Kargu horretan haren aurretik zegoena ere Israelek hil zuen, 2024an Beiruten egindako eraso batzuetan. Libanon gaur egindako bonbardaketetan gutxienez bederatzi pertsona hil ditu Tel Avivek, eta 1.200 baino gehiago dira martxoaren hasieratik hildakoak. Gainera, AEBetako presidentea gaur «iragarpen garrantzitsu bat» egitekoa da Iranen kontra duela hilabete pasa hasitako erasoaldiari buruz. Nazioari mintzatuko zaio 21:00etan —osteguneko 03:00ak Euskal Herrian—. Aurrez, ordea, berretsi du «nahiko laster» aterako direla Irandik —«bizpahiru» asteko epea aipatu zuen herenegun—, eta behar izanez gero balitekeela hara itzultzea, zertarako-eta «eraso puntualak» egiteko. Are, NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearekiko «atsekabea» ere adieraziko du. Kazetarien aurrean aritu zen atzo Etxe Zurian, eta adierazi zuen «helburua» bete dutela. «Misilak fabrikatzeko hainbat instalazio suntsitu ditugu gaur [atzo]. Gogor jo ditugu», adierazi zuen. Trumpen arabera, gainera, «erregimena» erorarazi dute. «Oraingo liderrak lehengoak baino zentzudunagoak dira». Dena den, ez dago argi zein den AEBek eta Israelek otsailaren 28an Iranen kontra hasitako erasoaldiaren helburua, Trumpek orain gauza bat esaten duelako eta ordu batzuk geroago, berriz, kontrakoa. Aldeak, hizketan Agerraldi hori egin baino ordu batzuk lehenago, Trumpek esan zuen ez dagoela helburuen artean Iranen uranio biltegiak suntsitzea, argudiatuta instalazio horiek lurpean daudela, eta oso zaila dela haietara iristea, horretarako operazio militarra handia izanda ere. Otsailaren 28aren aurretik zeharka negoziatzen ari ziren AEBak eta Iran, eta, Washingtonen esanetan, Teheranen programa nuklearra mugatzea zen elkarrizketa horien xedeetako bat. Iranen misilen programari ere mugak ezarri nahi zizkion Washingtonek, eta, Trumpek atzo gauean esan zuenez, Iranek «15-20 urte» beharko ditu azken hilabeteko erasoek herrialdean eragindako txikizioa konpontzeko. Etxe Zuriko maizterrak atzo egindako iragarpena gorabehera, kontuan hartu behar da AEBek ohi baino 10.000 soldadu gehiago hedatu dituztela azken asteetan Ekialde Hurbilean: guztira 50.000 dituzte eskualdean. Bien bitartean, aldeek hitz egiten segitzen dute. Teheranek atzo onartu zuen baietz, zuzenean ere ari direla Washingtonekin hitz egiten. Gainera, Pakistan bitartekari, beste bide batzuk ibilita zeharka ere ari dira.

2021eko ekainaren 6ko gauean jipoitu zuten Ekain Perrino, Basaurin (Bizkaia), «marikoi zikina» oihu artean. 11 lagunek egin zioten eraso, konorterik gabe utzi zuten arte. Bortz urte geroago egin dute epaiketa: martxoaren 9an hasi zen, Bizkaiko Probintzia Auzitegian. Eta gaur iritsi da epailearen erabakia: kartzela zigorrak eta isunak ezarri dizkiete 11 lagunei, honako delitu hauengatik: gorroto delitua, osotasun moralaren kontrako delitua eta lesio delitu arina. Epaileak adierazi du frogatuta gelditu dela erasoa «taldean» egin zutela, eta «esanahi homofobo eta baztertzailea» zuela. Epaia, baina, ez da irmoa, eta helegitea jar daiteke EAEko Auzitegi Nagusian. Zehazki, auzipetutako hamar lagunei bi urteko kartzela zigorrak ezarri dizkiete, eta 2.700 euro bitarteko isunak. Azkenari, berriz, hamalau hilabeteko kartzela zigorra jarri diote, eta 1.710 euroko isuna, nahasmendu psikikoaren aringarria aplikatu diotelako. Horrez gain, guztiek debekatua izanen dute Perrinorengana hurbildu edo harekin harremanetan jartzea, eta, gainera, 6.000 euro ordaindu beharko dizkiote kalte moralengatik eta bertze 350 euro erantzukizun zibilagatik. Perrinok berak epaiketan kontatu zuenez, eraso homofoboa larunbatez gertatu zen, 02:30ean. Perrino lagun batzuekin zegoen, Basauriko Bizkotxalde plazan, eta bertze gazte bat hura iraintzen hasi zen; gero, irainak kolpe bilakatu ziren. Gutxienez 11 gizonen artean jipoitu zuten azkenean, «marikoi zikina» eta bertzelakoak oihukatzen ari zirela, eta konorterik gabe utzi zuten. Erasotzaileek ihes egin zuten, baina Poliziak handik ordu gutxira atxilotu zituen akusatuak. Perrinoren kontakizuna aintzat hartuta, epaileak frogatutzat jo du 11 lagun horiek izan zirela gazteari eraso egin ziotenak. Nabarmendu du gaztearen testigantza «sinesgarria» dela eta bat egiten duela lekukoek kontatutakoekin. «Kutsatu» egingo zituela Hain justu, Perrinok epaiketan kontatu zuen parkean lagun batzuekin solasean ari zela, eta zigortu duten pertsonetako batek «alde egiteko» erran ziola: «kutsatu» egingo zituela eta «nazka» ematen ziela. Perrinok erantzun zion erranez bera han egoteak «gogaituz gero joan zedila». Are, ziurtatu zuen berak ez ziela kolperik eman. Orduan akusatuetako batek bizkarretik eraso egin ziola kontatu zuen, nahiz eta ezin izan duen zehaztu nor izan zen. Hartutako kolpearen ondorioz, lurrera erori zen, eta ondoren gainera etorri zitzaizkion guztiak, eta ostikoka hasi: «Besteak ez ziren geldirik geratu». Hori bera berretsi zuten ordu hartan Perrinoren bikotekidea zenak eta bertan zeuden bertze sei lekukok. Gaztearen bikotekideak liskar bat zegoela ikusi zuen, eta harantz joan zen: «Arropa ikusita jakin bainuen lurrean zegoena Ekain zela». Iritsi bezain laster, Perrinoren gainera bota zuen bere burua, kolpeez babesteko. «Hil egin behar zuten». Gainontzeko lekukoek ere adierazi dute ez zirudiela erasotzaileek biktima jipoitzeari uzteko asmorik zeukatenik. «Plazan zegoen jende guztia tartean sartu zenean baino ez zuten alde egin». Akusatuek, baina, Perrino jipoitu izana ukatu zuten epaiketan, eta hark jo zituela erran. Epaian zalantzan jarri dituzte 11 lagun horien «arrazoibideak, aitzakiak edo zurigarriak», eta erran «nahiko sinesgaitzak» direla, «sinesgarritasun zantzurik» gabeak. Gorroto delitua Epaileak nabarmendu du erasoaren aitzinetik eta erasoak iraun bitartean erabilitako irainek «esanahi homofobo eta diskriminatzaile argia» izan zutela eta, beraz, gorroto diskurtsoari erantzuten diotela. Hain justu diskurtso horien arabera, «pertsona edo kolektibo jakin batzuek ez dutelako merezi begirunerik edo errespeturik». Horiek horrela, epailearen irudiko, irain horiek ez ziren «inguratze soil» baten ondoriozkoak izan, «soilik sexu orientazioagatik egindako baztertze soziala» baizik: «Biktimaren osotasun morala, duintasuna, larriki kaltetu zen, eta umiliazio, laido eta gutxiespen handiko esperientzia bat bizi izan zuen, soilik bere sexu orientazioagatik». Lesio delitu arina ere egotzi diete auzipetu guztiei. «Arina» zela ebatzi dute «talde erasoa laster» akitu zelako, bertan zeuden lekukoek erasoa hasi eta minutu gutxiren buruan esku hartu zutelako, eta hala «zauri larriagoak izatea eragotzi». Ondorio fisikorik ez, baina Perrinok epaiketan baieztatu zuen erasoak ondorio psikiko larriak ekarri zizkiola: «Astero joan behar izan dut psikologoarengana, antsietateagatik eta depresioagatik, eta psikiatrarengana ere hainbat aldiz joan naiz. Desintoxikazio zentro batean ere egon nintzen, gertatutakoaren ondorioz substantzia estupefazienteak hartzen hasi bainintzen». Are, bortz urte geroago ere tratamenduan dago oraindik. Epaileak ebatzi du frogatuta gelditu dela ondorio horiek dituela, eta erasoa «taldean» eta esparru publikoan egin izanaren ondorio direla. Ortzadar: «Positiboa da sententziak aldagai lgtbifoboa kontuan hartu izana» Gaur eman dute Ekain Perrinoren kasuko epaia, eta gaur bertan iritsi dira lehenbiziko erreakzioak. Ortzadar LGBTI+ elkarteak positibotzat jo du sententzia, batez ere erasoaren «aldagai LGTBIfoboa kontuan hartu izana»: «Horrek lagundu egiten du justizia eta zorroztasun handiagoz neurtzen bortizkeria mota hauen benetako larritasuna». Halaber, taldeak adierazi du sententziak argi uzten duela «salaketak jartzearen eta justiziara jotzearen garrantzia»: «Horrelako epaiek erakusten dute salaketa jartzea merezi duela, justiziara jotzea garrantzitsua dela eta aldagai LGTBIfoboak dituzten erasoak merezi duten seriotasunarekin landu behar direla».

Urrats sendoa egin du Bilbo Basketek. Hura zen FIBAren Europako Kopako finalerako sailkatzeko faborito nagusia, eta erakutsi du zergatik. Neurketa hasieran Szombathely Hungariako taldeak argi utzi du lanak emateko prest zela, eta lehiatuak izan dira lehen minutuak. Behin neurketari neurria hartuta, ordea, nagusi izan dira bizkaitarrak, eta esku-eskura dute finalerako sailkatzea. 81-98 amaitu da finalerdietako joaneko partida; esanguratsua da aldea. Astebete barru jokatuko dute itzulerakoa, asteazkenez, Bilbon. Ondo eta bizi kantxaratu dira hungariarrak, grinatsu. Eta, gainera, asmatu egin dute nola egin min Bilbo Basketi. Bizkaitarrek, berriz, iparra galduta ekin diote partidari. Bigun aritu dira defentsan, eta barrutik eraso egin ezinda ibili dira. Eskerrak hiruko marratik fin ibili diren, behintzat. Bilbo Basketek lehen laurdenean lortutako 29 puntuetatik 24 hiruko saskiratzeen bidez eskuratu ditu; 11tik zortzi sartu ditu. Hain zuzen, horretan dira trebeak hungariarrak, eta haiek ere saskiratu dituzte zenbait. Azkenerako, 28-29 amaitu da lehen laurdena. Hiruko saskiratze batekin ekin diote hurrengo laurdenari ere, nola bestela. Sartu duena, baina, Szombathely taldea izan da. Eta nola erantzun dio Bilbo Basketek? Beste hiruko batekin. Defentsan sendoago aritu behar zuten bilbotarrek partida kontrolpean izateko. Erritmo bizia zuen neurketak, eta eroso ari ziren etxekoak ere. Pixkanaka, lortu dute. Konfiantza hartu dute Jaume Ponsarnauk zuzendutakoek, eta markagailuan aldea handitzen hasi dira. Gainera, aurkariari geroz eta hobeto itxi diote bidea. Hor egon da gakoa, eta 44-56 joan dira atsedenaldira. Kontrolpean Bueltan, ondo kudeatu du aldea Bilbo Basketek, eta ez dio utzi aurkariari ezustekorik ematen eta partida iraultzen. Kontrara, disfrutatu, eta gora egin du. Hirugarren laurdena bukatzerako hemezortzi punturen aldea zuten bizkaitarrek: 60-78. Azken laurdenean baretu eta erritmoa apaldu du Ponsarnauren taldeak, baina garaiz berpiztu da, eta bideratuta utzi du kanporaketa; gauzak benetan gaizki egin beharko lituzke aurrera ez egiteko. Beste finalerdietan, berriz, PAOKek irabazi du joaneko partida, Grezian. 79-73 irabazi dio Murtziari. Hain zuzen, iaz PAOKi irabazita izan zen Bilbo Basket txapeldun. Dena den, hurrengo astean jakingo da nortzuek jokatuko duten finala. Han egon nahi dute bilbotarrek.

Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak azken egunotan ziurtatu du Irango agintariekin zuzenean negoziatzen ari dela gatazka amaitze aldera. Teheranek gezurtatu egin izan du hori, baina Abbas Araghtxi Irango Atzerri ministroak jakinarazi du baietz, zuzenean ari direla «hizketan» Washingtonekin, baina horrek ez duela esan nahi «negoziatzen» ari direnik. Hark, behintzat, Steve Witkoff AEBen Ekialde Hurbilerako mandatariarekin hitz egin du. Azaldu du mezu guztiak Atzerri Ministeriora heltzen direla, eta handik bidaltzen direla, betiere herrialdeko Segurtasun Nazionaleko Kontseilu Gorenak aurrez gainbegiratuta. Bestalde, «segurtasunari» buruzko auziak Pakistanen bidez eztabaidatzen dituzte —herrialde hori ari da aldeen artean bitartekari—. Are, Araghtxiren hitzetan, formalki ez dute bidali AEBek proposatutako hamabost puntuko planaren inguruko erantzunik, ezta gatazka amaitzeko proposamenik edo baldintzarik ere, nahiz eta Iranek klaru dituen eskakizunak: «Eskualde osoan erasoak amaitzea onartuko du», esan dio gaur gauean Al-Jazeera hedabideari. Trumpek joan den astean iragarri zuen hamabost puntuko bide orria proposatu ziola Teherani, eta, besteak beste, arma nuklearrei uko egitea eta «erregimen aldaketa nabarmena» egitea biltzen zituela. Elkarrizketak gorabehera, Trumpek The New York Post egunkariari esan dio erasoaldia ez dutela «denbora askozaz ere gehiago» luzatuko, baina irizten dio oraindik ere badutela «lantegia» Iranen gaitasun militarrekin, hilabeteko erasoaldiaren ondoren «geratzen zaion gaitasuna geratzen zaiola». AEBetako presidenteak uste du erasoak eten eta gero irekiko dela Ormuzko itsasartea, «automatikoki». Pekinen alea Iranek itsasarte hori itxi duen arren, Txinak baditu energia lortzeko beste modu batzuk ere: esaterako, Errusiari erosten dion petrolioa, eta berriztagarrien alde egindako apustua. Dena den, munduko bigarren ekonomia handienari ez zaio komeni Ekialde Hurbileko egoera narrastea, Ormuzko itsasartetik igarotzen baita inportatzen duen petrolioaren eta gasaren %45 inguru. Adierazi du, beraz, eskualdean «egonkortasuna» lortzea izango duela helburu. Hori azaldu du Atzerri Ministerioak ohar batean, Wang Yi diplomaziaburua Pakistango bere homologo Ishaq Darrekin gaur Pekinen batzartu aurretik. Pakistan, hain zuzen, bitartekari ari da Iranen eta AEBen artean, eta azken orduetan esan du etsaitutako aldeek elkarrekin hitz egingo dutela datozen egunetan, nahiz eta ez duen zehaztu zuzenean edo zeharka mintzatuko diren. Mugimendu diplomatikoak martxan diren bitartean, Pekinek baieztatu du Txinako hiru ontzik Ormuzko itsasartea zeharkatu dutela «berriki». Marine Traffic webgunean emandako datuen arabera, Txinako hiru ontzik atzo igaro zuten pasabidea. «Inplikatutako aldeen jarrera» eskertu du Mao Ning Atzerri Ministerioko bozeramaileak, agerraldi batean, eta itsasarte horren garrantzi estrategikoa nabarmendu. Izan ere, handik igarotzen da munduan kontsumitzen den petrolioaren %20 inguru. Txinako hedabideek kaleratu dutenez, ontzietako biren kontainerrak hutsik doaz, eta otsail amaieratik egon dira Persiar golkoan, ez atzera, ez aurrera. Informazio horren arabera, ostiralean itsasartetik igarotzen ahalegindu ziren, baina Irango Guardia Iraultzaileak bidea itxi zien. Teheranek gerrarako arma gisa baliatzen du Ormuzen gainean duen kontrola, eta pasabidea ia guztiz blokeatuta dauka otsailaren 28az geroztik, AEBek eta Israelek beren kontrako erasoaldia abiatu zutenetik. Horren harira, hain zuzen, Marco Rubio AEBetako Estatu idazkariak azpimarratu du itsasarte hori «nola edo hala» irekiko dutela. Hori adierazi zion atzo gauean Al-Jazeera hedabideari, elkarrizketa batean. Donald Trump AEBetako presidenteak zeregin horretan laguntzeko exijitu die «erregaia eskuratu ezinik dabiltzan herrialde guztiei». Truth Social bere sare sozialean idatzitako mezuan, tonu mehatxatzailean, bi «gomendio» egin dizkie: «Bat: erosi petrolioa AEBei, guk asko daukagu. Bi: joan zaitezte itsasartera, eta hartu ezazue». AEBen aliatuei leporatu die Iranen aurkako erasoaldian ez laguntzea, eta orain «beren kabuz borrokatzen» ikasi beharko dutela ohartarazi die: «Estatu Batuek jada ez dizuete lagunduko». AEBetako zenbait hedabidek azkeneko egunetan iturri ofizialak aipatuz kaleratu duten informazioaren arabera, AEBetako Defentsa Departamenduak 50.000 soldadu inguru dauzka hedatuta Ekialde Hurbilean; hau da, ohi baino 10.000 inguru gehiago. Donald Trump AEBetako presidenteak esan izan du ez duela baztertzen lurrez eraso egitea Irani. Eta Israelgo armadaren buruzagitzak gaur sare sozialetan nabarmendu du «hurrengo asteetan» ere gerran jarraitzeko prestatzen ari direla. Bien bitartean, energia merkatuak aztoratuta dabiltza azken asteetan, eta «nahasmendu» horrek luze joko duela esan die Dan Jorgensen Europako Batasuneko Energia komisarioak talde komunitarioko estatu kideetako Energia ministroei. Hori jakinarazi die gutun batean gaur, bideokonferentziaz ezohiko bilera bat hasi aurretik. 11 hildako Iran barnealdean Hilabete igaro da erasoaldia hasi zenetik, eta Israelek Irani eraso egiten segitzen du. Tel Avivek sare sozialetan jakinarazi du Irango Gobernuaren azpiegiturak jo dituela «Teheranen bihotzean», baina ez du xehetasun gehiago eman. Irango ISNA berri agentziak kaleratu duenez, berriz, goizaldean Mahallat hirian egindako bonbardaketa batek —Teherandik 250 kilometro ingurura— gutxienez 11 hildako eta hamabost zauritu eragin ditu. Eta Iran mendebaldean, Kermanshah eskualdean, eraso batek pertsona bat hil du eta zortzi zauritu, Mehr berri agentziak dioenez. Israeli ere eraso egin diote, eta, hango komunikabideek osasun iturriak aipatuz kaleratu dutenez, 11 pertsona zauritu dira Tel Aviv, Bnei Brakek and Petah Tikvan gertatutako bonbardaketetan. Ez dute hildakorik eragin. Bestalde, Iranen jaurtigai batek Kuwaiteko ontzi bat jo du gaur Dubain (Arabiar Emirerri Batuak). Hango iturri ofizialek jakinarazi dute erregaia zeramala, baina erasoak ez duela biktimarik eragin, eta ez dela erregairik isuri itsasora. Irango Guardia Iraultzaileak ohartarazi du bihartik aurrera eraso egingo diela AEBetako teknologia konpainien Ekialde Hurbileko helburuei, Tasnim agentziak kaleratu duenez: HP, Intel, Microsoft, Apple, Google, Meta, Tesla… Ohar bidez, hogei bat konpainiaren lantokiak husteko agindua eman du Irango armadaren adar horrek, baita lantoki horien inguruak ere.