Mobilizazioa deitu duten sindikatuek ohar baten bidez azaldu dute 38 erakunde, eragile eta enpresa batu zaizkiela protestara, lehen sektoreak bizi duen egoera larria salatzeko eta laborarien ustiapenen bideragarritasuna defendatzeko asmoarekin.

«Herri ekimenari esker sortu zen BERRIA. Athleticen ereserkiak dioen moduan, herritik sortu zinelako maite zaitu herriak». Kalderapeko aretoa betetzen duen jendeak barre egin du Mikel Martinez aktorearen ateraldiarekin. BERRIAk eta Hor Dago Abante konpartsak «kanpaina txiki polita» atondu dute Bilbo inguruan; horren berri emateko antolatutako ekitaldian, Martinezi egokitu zaizkio aurkezle lanak. Iazko ekainean, hogei urte bete zituen euskarazko egunkari nazionalak, eta, urteurrenaren bultzada baliatuz, jauzi handia egin zuen joan den azaroaren 20an: diseinua berriztatu, paperezko egunkariaren zein edizio digitalaren eskaintza hobetu, eta urrats handia egin zuen kalitatezko informazioa euskaraz emateko langintzan. Baina, aldaketak aldaketa, 2011n hartutako erabakiari eutsi dio, eta segitzen du sarean plazaratzen dituen eduki guztiak libre, doan eta modu irekian eskaintzen. Izan ere, euskararen biziberritzearen ikuspegitik, estrategikotzat jotzen du BERRIAk euskaldun guztiek euskarazko informazioa jasotzeko aukera izatea. Doan eskaintzen ditu BERRIAk sareko eduki guztiak, baina proiektuari eustea ez da doakoa: atzean lantalde oso bat dago, baliabide material eta teknologiko ugari behar dira, eta horrek guztiak kostu bat dakar. Horregatik, eskaintza berrizteaz batera, egunkariak adierazi zuen 2025erako 3.000 BERRIAlagun berri behar dituela egitasmoaren etorkizuna eta independentzia bermatzeko, eta horien bila zihoala. BERRIAren komunitatea osatzen dutenak dira BERRIAlagunak, haien ekarpenaren bidez euskarazko egunkari nazionalaren egitasmoa posible egiten dutenak. Kanpaina honetan, BERRIA eta Hor Dago Abante konpartsa elkar hartuta doaz. Bilboko konpartsa euskaltzalea da Hor Dago Abante, 1992an sortua, batez ere, Iñaki Uriarte Euskaldunon Egunkaria-ren Bizkaiko ordezkari zenaren ekimenari esker. Hastapenetan, Euskaldunon Egunkaria-ri sostengua ematea zen konpartsaren zeregin nagusia; gaur egun, Bilbo inguruan euskal prentsa sustatzea du xede, eta horretara bideratzen ditu Aste Nagusian jarritako txosnaren bidez eta beste zenbait ekitalditan lortutako baliabideak. Ekarpena itzultzea Bilbotarrek Aste Nagusian egindako ekarpena bilbotarrei itzultzea ere bada konpartsaren asmoa, eta ideia horretatik sortu da oraingo kanpaina: BERRIAlagunek ehun euroko kuota ordaindu ohi dute urtero, baina, konpartsari esker, Bilbo inguruko BERRIAlagun berriek lehenengo urtean 25 euro baino ez dute ordaindu behar izango BERRIAlagun izateko. Gainerako 75 euroak Hor Dago Abantek jarriko ditu, bilbotarrek Aste Nagusian erakutsitako elkartasuna sarituz. 2025erako 3.000 BERRIAlagun berri lortzeko xede horretan, Bilbo inguruan 300 lortu nahi dituzte kanpaina berriarekin. Kanpainaren aurkezpena Kalderapekon egin dute, AEKk Bilboko Zazpikaleetan duen egoitzan. Bilboko eragile, euskalgintzako kide eta BERRIAlagun ugarik parte hartu dute. Han izan dira AEK, Zenbat Gara, Auzotik Auzora Euskaraz, Berbaizu eta beste zenbait elkartetako ordezkariak, gainerako konpartsa batzuetako kideak, BERRIAren komunitateko lagunak eta abar. «Bilbo euskalduntzeko asmoa dugu, eta badakigu anbizio handiko helburua dela», azaldu du Haizea Jubeto Hor Dago Abante konpartsako kideak. «Gure konpartsaren izenean hordago hitza ageri da; ezin genuen gutxiago izan eta hordagoa handira jo dugu; 300 pertsonari erraztuko diegu sarrera BERRIAren komunitatean». Iraide Azpitarte konpartsakideak, berriz, gogorarazi du euskarak ez dituela «garai onak» bizi: «Euskarak beti ditu fronte asko irekita, eta epaitegietako oldarraldi betean dago egun». Hain zuzen ere, horixe izan zen konpartsaren gai nagusia aurtengo aratusteetan: «Umorea ez digute lapurtu». Dei egin die Bilbo inguruko euskaldunei Hor Dago Abanterekin bat egiteko: «Gurea konpartsa irekia da, euskaraz gozatu, dantza egin eta parranda egin nahi duen edonorentzat». Amagoia Mujika Tolaretxipi BERRIAko zuzendariak ere hitza hartu du, eta egunkarian izandako aldaketak aletu ditu: «BERRIArentzat sekulako iraultza izan da prozesu hau. Baina gauza bat ez da aldatu: euskaldunei kalitatezko egunkari bat, gertukoa eta fidagarria eskaintzeko gure borondatea».

Azken egunetako dudak uxatu zituen asteazken gau honetan Frantziako senatariek egin bozketak: gehiengo handiz egin dute abortua Frantziako Konstituzioan sartzearen alde. 267 senatarik alde bozkatu dute, eta 50ek, kontra. Urtarrilaren 30ean, Asanblea Nazionalak haren alde egina zuen jada, nagusitasun handiz: 493k alde egin zuten, eta 30ek, kontra. HBE Hardunaldiaren Borondatezko Etena konstituzioko 34. artikuluan sartzeko azken urratsa gelditzen zaio bide parlamentario horri: heldu den aste hasieran, Versaillesen (Paris), bi ganberak biltzekoa dituen Kongresua. Diputatuak eta senatariak bilduko ditu, eta, testua konstituzioan sartzeko, bostetik hiruren bozak erditesi behar ditu. Duela berrogeita hamar urte onartu zuten abortu eskubidea Frantzian, Simone Veil politikari ezagunaren izena zekarren legearen bidez. Duela urtebete, Frantziako Senatuak abortua konstituzioan sartu eta finkatzeko testu bat bozkatu zuen, jatorrizkoaren hitzak aldatu zituena. HBE «eskubide» gisa onartu ordez, «askatasun» gisa onartzea bozkatu zuen. Azkenean, bi ganberetan bozkatu da, eta artikulu bakarreko lege testuak hala dio: «Hardunaldiaren borondatezko etena egiteko emakumeak daukan askatasun bermatua betetzeko baldintzak finkatzen ditu legeak». Azken asteetan beldurra piztu zen Frantziako emakumeen eskubideen aldeko taldeen artean. Gerard Larcher Senatuko lehendakaria abortua konstituzioan sartzearen kontra mintzatu zen. Senatari gehien duten Errepublikanoak alderdiak zenbait zuzenketa ere aurkeztu zituen asteazkeneko eztabaida saiorako. Besteak beste, testuak zekarren «bermatua» kentzea nahi zuten horietariko batzuek. Azkenean, gehiengo zabalak egin du testuaren aurreko bertsioaren alde. Bozkatu ondoren, erabakiarekin pozik agertu da Macron: «Senatuak pauso erabakigarria egin du». Nabarmendu du konpromisoa hartu zuela emakumeen abortatzeko eskubidea «atzeraezin» egiteko.

«Pablo berehala askatzea exijitzen dugu. Haren egoera kezkagarria izanik ezinbestekoa baita Euskal Herrian bere hurkoekin egotea». Ahots baten exijentzia, dozenaka lagunek babestua. Pablo Gonzalez kazetaria atxilotu eta preso hartu zutenetik bi urte bete dira gaur, eta manifestazio jendetsua egin dute Gernikan (Bizkaia), askatu dezatela eskatzeko. Ukrainako gerrara lanera joan zen Gonzalez, eta Ukraina eta Poloniaren arteko mugan atxilotu zuten. Ez dute haren kontrako frogarik aurkeztu, ez dute epaitu, eta baldintza gogorretan dute preso. Manifestazioan bildutakoek elkartasuna adierazi diete Gonzalezi eta haren gertukoei. Haren atxiloketa prentsa askatasunaren kontrako erasotzat dute. Europako Batasunaren eta Espainiako Gobernuaren «utzikeria» salatu dute, Polonia ez dutelako behartzen oinarrizko giza eskubideak betetzera. EH Bilduk galdetuta, Jose Manuel Albares Espainiako Atzerri ministroak Kongresuan esan du Poloniako Atzerri ministroarekin hitz egin zuela, eta justiziaz hitz egitekotan eta Gonzalezen egoera konpontzen saiatzekotan geratu zirela. «Eskatu diot behingoz aurkez ditzatela Gonzalezen kontrako frogak», gehitu du Albaresek.

Euriborrak % 3,66an itxiko du otsaila, bi urtean izan duen igoerarik txikiena. Horrek esan nahi du beste gorakada bat izan dela urtarrilean erregistratutako % 3,609arekiko, eta aurreko urteko % 3,534arekin alderatuta, berriz, gora egin duela.

Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera kudeatzeko Euskadiren eta Nafarroaren eskumena berretsi du Konstituzionalak. Hala, aho batez ezetsi du PPk legearen aurka aurkeztutako konstituzio-kontrakotasuneko errekurtsoa.

Sektore publikoko greba deialdia erregistratu dute EAEn, 2024ko martxoaren 12rako. ELA, LAB, CCOO, Steilas eta ESK sindikatuek salatu dutenez, azken greba deialditik bi hilabetera eta hirugarren greba iragarri eta bi astera, erakundeak ez dira beraiekin harremanetan jarri.

Ongietorri mezua, publizitatea eta mezu bat: «Gure telefono linea guztiak okupatuta daude. Itxaron, mesedez». Musika korporatibo errepikakorra, behin eta berriro. Minutuak aurrera, erabiltzailearen pazientzia atzera. Edota telefonoz deitu eta ahots grabatu bat: «Bezeroaren arretarekin hitz egin nahi baduzu, sakatu bat». Lauzpabost aukerako sorta entzun eta bat zenbakia sakatu eta gero… «Zure deiak kontratatutako zerbitzuren baten gorabehera batekin zerikusia badu, sakatu bi». Bi zenbakia sakatu eta gero, beste aukera sorta bat, eta gero beste bat… Ahots doinuko frontis bat, elkarrizketarik ez. Espainiako Gobernuko Ministroen Kontseiluak halako egoerak mugatzeko lege proiektua onartu du gaur: Bezeroaren Arretarako Zerbitzuen Legea. Lege proiektuaren arabera, bezeroek gehienez hiru minutuz itxaron beharko dute informazio, erreklamazio edo saldu ondoko arreta zerbitzuetara deitzen dutenean —deien %95etan—; erreklamazioak gehienez hamabost lanegunetan konpondu beharko dira —gaur egun epea 30 egunekoa da—; eta enpresek ezingo dituzte erantzungailu automatikoak edo robot bidezko sistemak bakarrik erabili bezeroei arreta eskaintzeko. Alegia, bezeroek pertsona batekin hitz egin nahi dutela eskatu ahalko dute. Berez, legea lehendik prest zegoen, eta onartzear egon zen; baina iazko uztaileko Espainiako Gorteetarako hauteskundeek eten egin zuten legea onartzeko prozedura. Kontsumo Ministerioak atzoko Ministroen Kontseilura eraman zuen berriro, eta onartu egin zuten. Kongresuan eta Senatuan onartu beharko dute. Lege proiektutik kanpo utzi dituzte aurreko prozedura parlamentarioan onartutako zuzenketak, horrek prozesua atzeratuko bailuke. Urtea amaitu baino lehen onartu nahi dute. ​​​​​​«Premiazkoa iruditzen zaigun erreklamazio bat jartzeko beharra eduki eta amaiezina dirudien itxaronaldi bat jasan beharra. Uste dut esperientzia gutxi daudela hori bezain unibertsalki partekatuak». Hala azaldu nahi izan du Pablo Bustinduy Kontsumo ministroak halako lege baten premia. «Kontsumo harremanak demokratizatu behar ditugu». Energia, posta, telefonoa… Legeak eragingo die ur eta energia hornitzen eta banatzen duten enpresa publiko eta pribatu guztiei; bidaiariak garraiatzen dituztenei (hegazkinak, trenak, autobusak eta itsasontziak); posta zerbitzuei; ordainpeko ikus-entzunezko zerbitzuei; komunikazio elektronikoei eta telefonikoei; finantza zerbitzuei; eta enpresa handiei (250 langiletik gorakoak). Itxaroteko denbora murriztu egingo da oinarrizko zerbitzuetan arazoak izanez gero ere. Argindar, ur edo gas horniduretan arazoren bat gertatuz gero, enpresek gehienez bi ordu izango dituzte arazoaren jatorriari buruzko informazioa eta arazoa konpontzeko gutxigorabeherako denbora bat emateko. Oinarrizko zerbitzuak eskaintzen dituzten enpresek bezeroentzako doako kanal bat eskaini behar dute, egun osoan, urte guztian. Bezeroek prestakuntza espezializatua duen norbaitekin hitz egitea eska dezakete, baita hasierako harremana erantzungailu automatikoen bidez edo sistema robotizatuen bidez izan bada ere. Bitarteko automatikoen bidez jasotako arretarekin gustura ez badaude, pertsona batekin edo kalitate departamenduren batekin hitz egiteko ere eskatu ahal izango dute. Legeak eragiten dien enpresa guztiek bezeroen arretarako sistemaren ebaluazio sistemak eduki beharko dituzte. Sistemen kanpo auditoriak egingo dituzte.

1978 baino lehen Lan Mutualitateetan kotizatu zuten pentsiodunei % 25eko murrizketa aplikatuko die Arabak

Zailtasunekin hasitako urtea ongi amaitzea lortu du CAFek. Gipuzkoako industria enpresarik handienak azken hamar urteetako irabazirik handienekin eta inoizko eskari zorrorik handienarekin bukatu zuen 2023. urtea, eta 2024a are hobeto joango dela espero du, salmentak %10-15 handituko dituelakoan baitago. 2023an, taldearen mozkinak %71 handitu ditu Beasaingo konpainiak, eta 89 milioi euroraino iritsi da. 2008-2013ko epea izan zen mozkinen aldetik oparoena CAFentzat —2011n 146 milioi irabazi zituen—, baina orduz geroztik negozioaren errentagarritasuna asko apaldu da. Urte horretan, esaterako, 1.725 milioi euro fakturatu zituen CAFek, eta halako bi baino gehiago egin behar izan du aurten (3.825 milioi) diru gutxiago irabazteko. Edonola ere, enpresak nabarmendu du 2023an pixka bat hobetu zuela bere errentagarritasuna, emaitza operatiboaren %4,7raino. Kontratazioetan, ordea, beherakada izan du CAFek: 4.775 milioi euroren kontratuak lortu zituen iaz, aurreko urtean baino %23 gutxiago. Urtearen lehen erdia motel joan zitzaion, baina bigarrenean proiektu berri gehiago eskuratu ditu konpainiak. Horien artean handiena izan da Erresuma Batuko LNER operadorearekin lotutakoa, Londres eta Edinburgo lotzen dituen trenbiderako hamar tren egiteko, 500 milioi euroren truke. Urtearen bigarren erdi horretan ere egin du akordioa Eusko Trenekin, lau bagoiko bost tren egiteko, 60 milioi euroren truke. Gainera, CAFek nabarmendu du Coradia Polyvalent plataformaren lehen eskaria jaso duela. 2021ean erosi zion hura Alstomi, Reichshoffeneko fabrikarekin batera (Alsazia, Frantzia), hark Bombardier erostean aktibo batzuk alde batera uztera behartu baitzuen Europako Batzordeak. Solarisen lidergoa Trenak izan dira CAFek egindako salmenten %79, eta gora egin dute urteak aurrera egin ahala, baina hobekuntza izan du autobusen adarrak ere. 2018an erosi zuen Poloniako Solaris autobus egilea, eta bere negozioaren laugarren hanka bat bilakatu da; beste hirurak trenen eraikuntza, haien mantentzea eta seinaleztatzea dira. Marka arrakastatsua zen orduan Solaris, eta hala da orain ere: liderra da Europan hidrogeno bidezko hiri autobusetan —merkatuaren %45 dauka, eta %20 haren lehiakide nagusiak—, eta lehen postuetan dago elektrikoetan ere. Hurrengo urteetan asko espero du CAFek alde horretatik, 2035erako hirietako autobus berri guztiek zero emisiokoak izan behar baitute, eta jada %83 baitira horiek bere eskarietan. Solarisek, baina, arazoak izan zituen 2022 amaieran eta 2023 hasieran, hornidura katea eten baitzen, eta Ukrainako gerrak ekarritako kostuen handitzeak eragin baitzuen kontratu batzuekin dirurik ez irabaztea. Baina kostuen eragina jaso zuten proiektuak atera dira jada eskari zorrotik, eta, proiektu errentagarriagoak sartu direnez, atal horrek ere dirua ekarri dio CAFi. Iazko azken hiruhilekoan 320 milioi euroren kontratuak lortu zituen autobusen adarrean, Italiarako batik bat (Venezia, Milan, Catania, Bologna), baina baita Berlinerako eta Madrilerako ere. %71 Europa da CAFen jokaleku nagusia (zorroaren %71 dauka kontinentean, Euskal Herria eta Espainia kontuan hartuz gero), baina 2023an pisua hartu du Amerikak, Brasilen eta Mexikon egindako kontratuen ondorioz. Trenen eta autobusen eskaera handitu ahala handitu da CAFen eskari zorroa ere: 14.200 milioi euroren kontratuak ditu betetzeko, 2022aren amaieran baino ia mila milioi euro gehiago. Horietatik 4.000 milioi aurten bukatu behar ditu, eta, hortaz, beste 10.000 milioi geratuko zaizkio hurrengo urteetan kobratzeko. Gainera, enpresak nabarmendu du beste 8.000 milioi euroren kontratuak lortzeko lehian dagoela gaur egun. lehengaien garestitzea konpentsatuko du renfek Inflazio handiak arazoak eragiten ditu enkante bidezko kontratazioetan, litekeena baita lehengaien garestitzeak kontratu bat lortzeko eskainitako prezioa errentagarri ez bilakatzea ekoizlearentzat. Hori gertatu zaie tren egileei ere, eta, horren harira, Renfek erabaki du 2019az geroztik egindako enkargu batzuen truke diru gehiago jartzea. Alstomek, Stadlerrek eta CAFek jasoko dute konpentsazioa. 4.000 milioi euroren kontratuak dira, eta enpresek eskatu dute %20 gehiago jasotzea, baina Renfek ez du argitu zenbat gehiago jarriko duen.