EAEko Barne Produktu Gordina % 1,8 hazi zen 2023an, eta enplegua, % 1,7, Eustat Euskal Estatistika Erakundeak gaur emandako datuen arabera. Halaber, aurreko urteko datuekin alderatuta, 16.508 lanpostu gehiago sortu ziren 2023an.

Arantxa Tapia Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburua nekazarien sindikatuekin bilduko da gaur, 2024ko martxoaren 8an, EAEko erakundeen dekalogora egindako ekarpenak aztertzeko.

Gure bizitzekin negoziorik ez. Arduratu zaitezte ja lelopean egingo dituzte mugimendu feministak antolatutako manifestazioak hiriburuetan eta eskualde buruetan. Hiriburuetako deialdiak hauek dira: Bilbo: Jesusen Bihotzetik, 19:00etan. Gasteiz: San Antondik, 18:00etan Donostia: Antiguako tuneletik, 18:30ean. Iruñea: Antoniutti parketik, 19:00etan. Baiona: Herriko Etxeko plazatik, 18:00etan. ITAIAK ANTOLATUTAKO MOBILIZAZIOAK Emakume langileok borrokara. Sozialismoa eraiki leloarekin hedatu dituzten mezuetan hainbat mobilizazio iragarri dituzte ostiralerako. Jarraian, hiriburuetakoak: Bilbo: Moyua plazatik, 19:00etan. Gasteiz: Andra Mari Zuriaren plazatik, 18:30ean. Donostia: Bulebarretik, 18:30ean. Iruñea: Errekoletatik, 17:00etan. Baiona: Herriko Etxeko plazatik, 19:00etan.

Bartzelona ahalguztiduna da: Txapeldunen Ligako egungo txapelduna da, baita Espainiako Ligakoa ere. Bi datuok ezin hobeto islatzen duten haren nagusitasuna: 29 partida jokatu ditu denboraldi honetan, eta 27 irabazi ditu, eta bi berdindu. Alde handiz gailendu da gehienetan, partidako lau gol baino gehiago sartu baititu. Athletic izan da Bartzelonaren indarra sufritu duen azkena. Talde zuri-gorriak 0-3 galdu du haren aurka gaur San Mamesen, Espainiako Kopako finalerdietako joaneko partidan. Emaitza horrekin, Athletici izugarri zaildu zaio finala jokatu ahal izatea, are gehiago kontuan hartuta itzulikoa Bartzelonan jokatuko dutela, datorren ostegunean —Reala bezperan ariko da, Anoetan, Atletico Madrilen aurka—. Mirari kutsuko balentria egin beharko dute zuri-gorriek finala jokatu nahi badute. Erronka itzela da Bartzelona mendean hartzea. Badakite Athleticen, eta horregatik, balentria hauspotzen aritu dira zozketak parez pare jarri zituenetik. Lehenbizi, San Mamesen alde egin zuten joanekoa jokatzeko. Argi zegoen helburua: zenbat eta jende gehiago bildu harmailetan, orduan eta babestuago ariko zen talde zuri-gorria. San Mames ahalik eta gehien betetzeko deia egitea izan zen bigarren pausoa. Horretan aritu da kluba bete-betean azken egunetan. Zaleek erantzun egin dute, eta milaka eta milaka izan dira estadioan: zehazki, 23.490. Festa izan da harmailetan. Zaleen hauspoa Horrek indarra eman die David Aznarrek entrenatutako jokalariei, eta gogotik saiatu dira Kataluniako taldea ezustean hartzen. Baina Bartzelonak ez du utzi ezustekorako zirrikiturik txikiena ere. Alde handia dago talde baten eta bestearen artean, eta hori agerian geratu da beste behin. 11. aldiz jarraian nagusitu zaio Kataluniako taldea Euskal Herrikoari. 11 partida horietan 38 gol sartu dizkio Bartzelonak Athletici. Zuri-gorriek, berriz, bakarra sartu diote, eta duela bost urte izan zen. Oso adierazgarria da. Athleticek ondo ekin dio partidari, eta gai izan da Bartzelonari eusteko. Baina ordu laurden besterik ez du iraun parekotasunak. Aitana Bonmatik desorekatu du partida, bi gol sartuta. Ederrak izan dira biak: lehena, ezkerrarekin, area kanpotik, hamalaugarren minutuan; bigarrena, berriz, eskuinarekin, area barrutik, bi minutu eskas geroago. Erdilari kataluniarrak agerian utzi du zergatik den munduko jokalaririk onena. Neurketa hasi besterik ez zen egin, eta Bartzelonak oso bideratua zuen garaipena. Zaleek lagundu egin diete jokalariei kolpeari aurre egiten. Baina jokalari bikainak ditu Bartzelonak, eta Claudia Pina hirugarren gola sartzear egon da 31. minutuan. Adriana Nanclaresek zapuztu du haren ahalegina, geldiketa bikaina eginda. Ingrid Engenek ere gertu izan du gola lehen zatia amaitzear zela, baina haren jaurtiketa gutxigatik joan da kanpora. Hala amaitu da aurreneko zatia. Nagusi ziren bisitariak, eta sufritzen ari ziren etxekoak. Lehengo lepotik izan du burua bigarren zatiaren hasierak, eta Jonatan Giraldezek zuzendutakoak aldea handitzeko asmoz zelairatu dira. Baina zuri-gorriek ondo eutsi diete. 33 minutuz lortu dute helburua, 78. minutuan, zelaira irten berria zen Salma Paralluelok hirugarren gola sartu duen arte. Area barruan jaso du baloia, eta ez du barkatu. 0-3koarekin amaitu da lehia. Burumakur amaitu dute jokalari zuri-gorriek, baina zaleek haien atsekabea arintzen saiatu dira, txalo zaparrada handia jota.

Sei hilabeteko tartea baino ez dago Martxoaren 8tik Hondarribiko alarde egunera arte (Gipuzkoa). Hain justu, Emakumeen Nazioarteko Egunaren atarian, elkarretaratzea egin du Jaizkibel konpainia parekideak Hondarribiko udaletxearen aurrean. Eta gogoratu du oraindik ere alardean parte hartzeko debekuak bizirik dirauela emakumeentzat. Are, aldarrikatu du egunero dela berdintasunaren eguna: «Argi gera bedi: eskubide berdintasunak ez du salbuespenik onartzen, ezta irailaren 8an ere». 30 urte daramatza Jaizkibelek Hondarribian alarde parekidea aldarrikatzen. Azaldu dutenez, gutxi ziren hasieran. Urteak igaro ahala, baina, euren aldeko aldarriak gero eta ozenagoak egin dira. «Eutsi genion eta gaur Emakumeak Alardean aldarrikatzen dugunean milaka dira batzen zaizkigun ahotsak», azpimarratu dute. Alarde parekidearen aldeko oihuak areagotu badira ere, parte hartzearen debekua inposatzen diete oraindik emakumeei, «Berdintasun Legearen kontra, giza eskubideen aldarrikapenaren kontra». Eta horrek ondorio argia du: «Debeku horrek zikindu egiten du Hondarribiaren izena». Hortaz, herria garbitzeko deia egin dute. «Ez ditzagun galdu irailaren 8rako falta diren sei hilabeteak». Hondarribia «berdintasunaren hiria» bihurtu nahi du Jaizkibelek. «Bilaka dezagun irailaren 8a martxoaren 8aren ispilu». Horretarako, ezinbestekotzat jo dute udalaren laguntza. Eta eskaera zuzena egin diote Igor Enparanen (Abotsanitz) udal taldeari, iaz alarde egunean alkateak lehen aldiz konpainia parekideari harrera ofiziala egin ostean: «Udalak hondatutakoa udalak konpon dezan».

Lagardek atea zabalik utzi dio ekainetik aurrera interes-tasak jaisteko aukerari

Europako Banku Zentralaren (EBZ) Gobernu Kontseiluak interes-tasei eustea erabaki du ostegun honetan. Horrela, birfinantzaketa-eragiketetarako erreferentzia-tasa % 4,50ekoa izango da, gordailu-tasa % 4koa eta mailegu-erraztasunarena % 4,75ekoa.

Banakoa edozeinek sinatuko zuen. Emaitza ona da. Baina pena pixka bat ere izango dute Realeko jokalariek, Espainiako Kopako finalerdietako joanekoan Atletico Madrilen kontra bana berdindu eta gero. Pena, etxekoen gola 90. minutuan iritsi zelako, eta 0-1ekoa emaitza bikaina zelako. Baina, bestela, kanporaketa etxean erabakitzeko aukera izango dute txuri-urdinek, astebete barru. Gainera, Atletico Madrilek lau aldiz bidali du baloia langara, eta Letek ere penalti bat geratu du lehen zatian. Beraz, merezi ere merezi zuen emaitza. Realari dagokionez, partida ona egin du, Natalia Arroyok aurretik iragarritako plana bikain bete baitu. Txuri-urdinen gola Amaiur Sarriegik sartu du 64. minutuan, eta berdinketa Gabyk, Realeko jokalari ohiak. Arroyoren taldeak azarotik darama galdu gabe, hamabi partida segidan. Ondo ekin dio partidari Realak, zelaian ondo jarrita, jokoaren ekimena izanda, eta Jensenek eta Franssik zelaian aurkitutako zuloetan egin zezaketen mina baliatu nahian. Txuri-urdinentzat izan da partidako lehen aukera, 9. minutuan. Gabyk falta egindio Andreia Jacintori area ertzean. Nerea Eizagairrek egin du jaurtiketa, baina baloia kanpora joan zaio. Ondorengo minutuetan talde txuri-urdinak hortzak estutu behar izan ditu, Atletico Madril pare bat aldiz gerturatu baita Elene Leteren atera. Pixkanaka etxekoek hartu dute jokoaren ekimena, nahiz eta aparteko arriskurik ez sortu. Realari kosta egin zaio erasora irtetea, eta Atletico Madrilen presioa gainditzea. Hurrengo minutuak parekatuak izan dira. Ez talde batek, ez besteak ez dute lortu min egitea. Defentsako lana gailendu da, erasoko jardunaren aldean. Joan eta etorriko kanporaketa izanda, ez dute aparteko arriskurik hartu nahi izan. Zelai erdian batez ere ondo itxi ditu zuloak Realak, eta hala Atletico Madrilek ezin izan du baliatu zelai erditik aurrera dituen jokalarien abiadura. Batez ere Ajibaderena. Baina parekotasun hori hausteko abagune argia izan du etxeko taldeak 35. minutuan. Ana Tejadak penaltia dio Ajidaberi. Hasiera batean ondo eutsi dio, baina, gero, ostikada inozo bat eman dio, eta epaileak ez du zalantzarik egin. Sheila Guijarrok jaurti du, baina Elene Letek bikain gelditu du. Susto hori pasatuta, berriro ere nor baino nor gehiago aritu dira bi taldeak. Lehen zatiko azken-aurreko jokaldian beste susto bat izan dute txuri-urdinek, korner batean Sheila Guijarrok langara bidali baitu burukada bat. Hurrengo jokaldian kontraeraso argi bat izan du Realak, baina Emmak ezin izan du jokaldia amaitu. Amaiurren gola Bigarren zatia hasterako Atletico Madrilek aldaketa egin du. Santos zelairatu da, ligan talde txuri-urdinari gola sartu zion jokalaria. Hastapen horretan etxekoek aurrerapauso bat eman dute, eta Realak sufritu egin du apur bat. Izan ere, pare bat jaurtiketa arriskutsu egin ditu etxeko taldeak, eta beste batek langa ere jo du. Kontraerasoren bat egiten ahalegindu da minutu horietan Arroyok zuzentzen duen taldea. Realak ez zuen baloia, eta sufritu egin du hor, baloia etengabe baitzegoen Elene Leteren ate inguruan. Arroyok esana zuen halako momentuak pasatu beharko zituztela, eta gakoa eustea izango zela. Hala egin dute. Bi teknikariek aurrera begira egin dituzte lehen aldaketak. Talde txuri-urdinean Lorenak utzi du zelaia, Amaiurren ordez. Eta etxekoak bolada onenean zeudenean iritsi da talde txuri-urdinen gola. Elene Leteren gelditu on batean ostean, Jensenek eta Franssik kontraeraso ona lotu dute, eta Amaiurrek patxada handiz definitu du. Aurrelaria min hartuta egon da sasoi honetan hainbat partidatan, eta behar zuen gola. Emaitza paregabea zen. Baina espero bezala, hortik aurrera are gehiago estutu du Atletico Madrilek, batez ere Ludmilaren hegaletik. Hain zuzen ere, brasildarrak beste baloi bat bidali du langara. Atletico Madrilek aurrera begira jarraitu du, baina bazirudien Realak ondo eutsiko ziola. Gabyren gola iritsi den arte. Menayoren erdiraketa bikain errematatu du, Vanegasi aurrea hartuta. Madrildarrek beste aukera bat izan dute, baina berriro ere langara bidali dute baloia. Banakoarekin amaitu da partida.

Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak gaur goizean jakinarazi du amnistia legea moldatzea onartu duela, horrela Kataluniako alderdi independentistei «berme gehiago» eskaintzeko. Batez ere, JxC Junts Per Catalunyari. Erabakiaren helburua indar subiranistekin akordioa lortzea zen. Eta erdietsi du Espainiako presidenteak. Gaur gauean eman baitute PSOEk, JxCk eta ERC Esquerra Republicanak amnistia legea Espainiako Diputatuen Kongresuan onartzeko akordioaren berri, ohar bidez. Akordioaren bidez onartuko den legearen inguruko xehetasunak ez dituzte argitaratu. Hala ere, jakinarazi dute bihar plazaratuko dituztela, Espainiako Kongresuko Justizia Batzordearen aurretik. Lehen testua urtarrilean aurkeztu zuten Espainiako Kongresuan, baina ez zuten onartu, JxCk ezezko botoa eman baitzuen, argudiatuta «hutsuneak» zituela, eta ez zuela bermerik ematen jasota zegoen moduan aplikatzeko. JxC eta ERC alderdiekin negoziatzen aritu da PSOE azken hilabeteetan, eta elkarrizketa horien emaitza da lege proposamen eguneratua onartzeko akordioa, oharrean adierazi dutenez. Veneziako Batzordeak emandako aurretiazko txostena eta «nazioarteko eta Europako zuzenbidea» kontuan izanda ondu dute proiektua, azpimarratu dutenez. «Amnistia legea indartzeko hainbat neurri hartzeko akordioa egin dute PSOEk, ERCk eta JxCk. Legeak prozesu independentistan parte hartu duten guztiak hartuko ditu barnean, eta [Espainiako] Konstituzioarekin bat dator», esan dute alderdiek, goizean Sanchezek aurreratu duen moduan: «Ez nuen zalantzarik [auzipetu] guztiak barne hartzen zituela [lehenengo lege proposamenak], baina bermeak indartu behar baditugu, indartuko dugu. Guztiei emango zaie amnistia». Brasilen egiten ari den bidaian eman du berria Sanchezek. Diputatuen Kongresuko Justizia Batzordea bihar elkartuko da testua eztabaidatu eta bozkatzeko; horri baiezkoa emanda, hurrengo pausoa diputatuen bozketa izango da, eta, testua han ere onartuz gero, Senatura pasatuko da. Sanchezek goizean iragarri du PSOEk eta JxCk lortuko zutela ados jartzea. Amnistia legearen proposamenaren edukia aldatuta, Carles Puigdemont Kataluniako Generalitateko presidente ohiak (2016-2017) ere berme gehiago izango lituzke; hori iradoki du, behintzat, Espainiako Gobernuko presidenteak. Izan ere, Espainiako justiziak haren aurkako zenbait auzi ireki ditu azkenaldian. Azkena, joan den astean: Auzitegi Gorenak erabaki zuen Puigdemont eta Ruben Wagensberg Kataluniako Parlamentuko diputatua «terrorismoagatik» ikertzea, Tsunami Demokratikoaren auziagatik. Urtarrilean bozkaturiko testuan, ez zuten «terrorismo delituei» amnistia emateko aukerarik jasotzen «giza eskubideen urraketak» izan diren kasuetan. Testu berriak «terrorismo delituetan» eragina izango ote duen galdetu diote Felix Bolaños Espainiako Justizia ministroari. Hark ez du erantzun argirik eman, eta lanean «zehaztasunez» ari direla baino ez du adierazi. «Hurrengo fasera» Kataluniako alderdi independentistek txalotu egin dute gobernuaren erabakia. Pere Aragones Kataluniako Generalitateko presidenteak aldaketak egin izana goraipatu du; behin legea onartuz gero, «hurrengo fasera» igaro ahal izango dutelako. Espainiako Senatuan JxCko bozeramailea den Josep Lluis Cleriesek, bestalde, «amnistiaren bila» doazela jakinarazi du, baita «herritarren zerbitzura egongo diren aurrekontuen» bila ere. Bestetik, PP Alderdi Popularrak ere eman du bere iritzia Sanchezen iragarpenaren harira. Miguel Telladok, Espainiako Diputatuen Kongresuan alderdiko bozeramaile denak, lege proposamena aldatzea gaitzetsi du Telecinco telebista katean, akordioaren berri izan aurretik: «Sanchez independentisten eskaeretara makurtu da berriz ere». Bere ustez, «zentzugabea» da Espainiako Gobernuko presidentearen jokabidea, berdintasun printzipioa «urratzen» baitu: «Badirudi espainiar guztiak berdinak direla legearen aurrean, salbu eta Pedro Sanchezi babesa ematen dioten independentistak». Esteban Gonzalez Pons PPko Ekintza instituzionaleko idazkariordeak esan du aldaketek zaildu egin ditzaketela Botere Judizialaren Kontseilu Nagusia berritzeko PP eta PSOEren arteko elkarrizketak.

Martxoak 3 elkarteak eta ELA, LAB, Steilas eta ESK sindikatuek elkarretaratze jendetsua egin dute gaur arratsaldean Gasteizen, 1976ko sarraskia oroitzeko manifestazioan Ertzaintzak izandako jarrera salatzeko eta zaurituei nahiz atxilotuei elkartasuna adierazteko. Martxoaren 3ko gertakariak «errepresiorik jasan gabe» oroitzeko eskubidea aldarrikatu dute eragileek. Zaramaga auzoko oroitarriaren aurrean egin dute agerraldia, dozenaka lagunen babesean. Elkarteak eta sindikatuek berretsi dute igandeko manifestazioko Ertzaintzaren oldarraldia neurrigabea izan zela, eta ehunka pertsona «arriskuan» jarri zituela: «Ertzaintzaren oldarraldi horiek oso larriak dira, erabat onartezinak, eta ezin dira errepikatu». Hori dela eta, erantzukizunak argitzea galdegin dute, eta neurriak hartzea exijitu, etorkizunean berriro halakorik errepikatu ez dadin. «Ez da onargarria Martxoaren 3ko memoriari urtero poliziak zauritutako pertsonak gehitzen jarraitzea», gaitzetsi dute. Izan ere, adierazi dute halako gertakariek Poliziaren indarkeria jasan dituztenak «birbiktimizatu» egiten dituztela, bai 1976an hildakoak eta bai orduz gero oldarraldiren batean ondorioak jasan dituztenak. Eragileek gogorarazi dute Martxoaren 3ko sarraskia oroitzeko ekitaldien helburua 1976an Poliziak hildako bost langileentzat egia, justizia eta erreparazioa eskatzea dela, eta hala egin dutela azken 48 urteetan, unean uneko aldarriei lotuta betiere. «Aurten pertsona guztientzako etorkizun justua aldarrikatu dugu, eta aitortza berezia egin diegu orduko borroka eta bizitza posible egin zuten emakumeei eta gaur egun zaintzaren sektorean beren eskubideak borrokatzen eta aldarrikatzen jarraitzen dituztenei». Horiek hala, eragileek nabarmendu dute mobilizazioak «herrikoiak» izan direla beti, eta hala izango direla aurrerantzean ere. «Mobilizazio hauek urtez urte haziz joan dira, eta langile gasteiztarrek hasitako borrokaren garra bizirik mantentzen dute», azpimarratu dute. Eta zera erantsi: «Martxoaren 3a gogoratzen jarraituko dugu, kalean aldarrikapen sozial eta laboralak modu masiboan erreklamatzen jarraituko dugu, adin guztietako pertsonekin eta kolektibo sozialekin». Nerea Martinezek (Martxoak 3 elkartea), Igor Chillonek (LAB) eta Begoña Velazquezek (ELA) hartu dute hitza eragile guztien izenean. Zauritu ugari Agerraldian, eragileek elkartasuna eta babesa adierazi diote Ertzaintzak igandeko oldarraldian zauritu zituenei. Baita istilu harien harira atxilotu zituzten lau lagunei ere. Izan ere, izenik aipatu gabe, adierazi dute Eusko Jaurlaritzak azken horiek erabili dituela Ertzaintzaren oldarraldia eta indarkeria «justifikatzeko». Halaber, eskertu egin dute antolakuntzaren izenean boluntario lanetan aritu zirenen egitekoa, «kalteak handiagoak ez izatea lortu baitzuten». Manifestazio hura, hain zuzen ere, Martxoak 3 elkarteak eta ELA, LAB, Steilas eta ESK sindikatuek antolatu zuten. Ez dute zauritutakoen kopururik eman, dena den, oraindik kasu guztien bilketa egiten ari direlako. Izan ere, Ertzaintzaren borra baten edo foam jaurtigailuen kolpez zauritutakoei dei egin zieten sindikatuekin harremanetan jartzeko, haien egoera zein den jakin eta zerrenda osatu ahal izateko. Igandean jada iragarri zuten «dozenaka» izan zirela Poliziaren oldarraldiaren ondorioz min hartu zutenak. Hain zuzen, horietako biren egoeraren berri eman dute gaur. Jakinarazi dute zaurituetako batek masailezurra bi lekutan duela hautsia, «itxura guztien arabera» foam jaurtigailu baten kolpearen ondorioz. Eta peronea hautsia ote duen baieztatzeko zain dago beste bat; Ertzaintzaren furgoneta batek harrapatu zuen hura. Oraingoz, bi salaketa jarri dituzte, eta beste bat jartzeko aukera ere aztertzen ari dira. Ertzaintzaren komisarian jarri da horietako bat, eta epaitegian bestea. Ez dute jakinarazi salaketa horiek aurrez aipatutako bi zauritu horiekin lotura duten.