Euriborra % 3,7ra igoko da martxoan, Europako Banku Zentralaren tasen murrizketen zain. % 0,60 puntu igo da aurreko hilabetearen aldean, eta maximoetan kokatu da azken lau hilabeteetatik.

Espainiako Estatuaren zor publikoa barne produktu gordinaren % 107,7ra murriztu zen 2023an. Hala ere, zenbatekoak % 4,7 egin du gora, aurreko urtearekin alderatuta, 1,574 bilioi euroraino.

Nafarroako Guardia Zibila 14 gizon ikertzen ari da nekazarien protestetan izandako desordenak direla eta. Otsailaren 8an, Zizur inguruan, Donejakue Bideko Autobidean, nekazariek egindako mobilizazioetan egin ziren ustezko delituak.

Bostehun euroko isuna eta hilabeteko kartzela zigorra, gibelapenarekin. Zigor hori ezarri dio Baionako Auzitegiak Gorka Torreri, Donibane Garaziko eta Izpurako (Nafarroa Beherea) hainbat osasun etxetan euskararen aldeko margoketak egitea leporatuta. Epaimahaiaren aitzinean euskaraz mintzatu ahal izateko itzultzaile bat izatea errefusatu dio epaileak. Ondorioz, auzi gelatik atera eta auzian parte hartzeari uko egin dio Torrek. [articles:2122232] 13:45erako deitua zuten Torre Baionako epaitegira, eta hari babesa ematera bildu dira hainbat herritar eta euskalgintzako eragileen ordezkari andana. Auzitegi gelara sartu aitzin, Torrek salatu du Frantziako Estatuak euskararentzat inposatzen duen legediak «etorkizunik gabe» uzten duela hizkuntza. «Euskara zapaltzen dute, eta ez digute posibilitaterik ematen gure egunerokoan euskaraz bizitzeko. Hori da gaurko mezua: euskara zapaldua den tokietan, desobedientzia eta intsumisioa». Zapalkuntza hori agerian gelditu da auzitegi barnean ere. Epaimahaiaren aitzinera agertzean, Torrek euskaraz egin die agurra, eta itzultzaile batekin aritzeko eskaera egin du Maritxu Paulus Basurko abokatuak, baina berehala eman dio errefusa epaimahai buruak. Argudioak azaltzeko aukera eskatu dio abokatuak, baina behin eta berriz moztu dio hitza, «labur» aritzeko eskatuta, eta ez dio bukaeraraino joaten utzi. Paulus Basurkok esplikatu du Frantziako Konstituzioko 75-1 artikuluak ondare gisa onartzen duela euskara, eta Euskal Hirigune Elkargoak ere lurraldeko hizkuntza gisa izendatua duela. Halaber, Frantziak sinatu bai baina berretsia ez duen Hizkuntza Gutxituen Europako Ituna ere aipatu du, eta oroitarazi du Ipar Euskal Herriko hainbat herrik bere egin duela azken urteetan. Azkenik, 1989an Kasazio Auzitegiak hartutako erabaki bat ere izan du hizpide, alsaziar batzuei baimena eman baitzien epaitegian alsazieraz deklaratzea. «Harritzen nau, epaile anderea, azalpenak entzun aitzin eskaerari ezezkoa emateak», adierazi du. Hizkuntza gutxituen eskubideak betetzeko baliabideak badirela erran du, bakoitzak bere hizkuntza erabil dezan. Prokuradoreak ere uko egin dio euskaraz aritzeko aukerari, prozedura guzia frantsesez egin dutela adierazita. Luze gabe berretsi du erabakia epaileak. Torrek adierazi du euskaraz mintzatzeko aukera ukatzen bazioten ez zuela auzian parte hartuko, eta frantsesez defentsarik ez egiteko eskatu dio abokatuari. Ondoren, auzi gelatik atera da. DNA aztarnak 2023ko irailean egin zituen margoketak Herribiltzak, eta agiria bidali zioten Donibane Garaziko Herriko Etxeari. Talde horretako kide gisa ezagutua delako, komisariara deitu zuten Torre, eta margoketak egin izana onartu zuen, baina uko egin zion hatz markak eta DNA aztarnak emateari. Prokuradoreak erran du Torre ezaguna dela eta lehenago ere egin dituela gisa bereko ekintzak. Hala, erran du beharrezkoa zela bere aztarnak hartzea, etorkizunean beste arau hauste batzuk eginen balitu identifikatua izan dadin. Hala, margoketak egiteagatik 500 euroko isuna ezartzeko eskatu du, eta DNA aztarnak eta hatz markak emateari uko egiteagatik hilabeteko kartzela zigorra, gibelapenarekin —bost urteko epean gisa bereko arau hausterik egin ezean, ez luke zigorra bete beharko—. Paulus Basurko abokatuak ohartarazi du erakunde publikoetan euskararen erabilpena sustatzea zela Herribiltzaren ekintzaren helburua, eta deitoratu du epaitegiak eztabaida hori egitea ukatu diola. Ez du ekintzari buruzko defentsarik egin, baina hainbat azpimarra egin ditu aztarnak ematearen errefusari buruz. Izan ere, Torrek Poliziaren aitzinean egindako adierazpenak dira hura auzipetzeko arrazoi bakarrak: «Ez dago beste elementurik». Jurisprudentzia aipatu du Paulus Basurkok. Orain dela urte batzuk, Baionako Auzitegian hasitako Jean Mixel Aizagerren afera oroitarazi du. Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Frantziaren kontra egin zuen DNA arrastoak hartzeari buruz. Gerora, Parisko Kasazio Auzitegiak adierazi zuen proportzionaltasunez neurtu behar dela noiz hartu. Hori kontuan hartuta, erran du Torreren kasuan gehiegizkoa zela aztarnak eskatzea. Omenaldia euskal militanteei Auzitegi kanpoaldean, Torrek hitza hartu du Herribiltza taldearen izenean, sostengua ematera etorritakoen aitzinean. «Auzipetzen gaituzte euskararen zapalkuntza salatzen dugulako, baina auzitegiak berak euskara zapaltzen du». Frantsesez deklaratzeari uko egin diotela azaldu, eta «intsumisiorako» deia egin du: «Euskal Herrian euskara bigarren mailako hizkuntza bezala tratatua izatea ez dugu onartu behar. […] Euskara lehentasunez erabiltzearen alde borrokatu behar dugu». Euskarari ematen zaion presentzia urriaren ondorioz, hizkuntza hiltzen ari dela salatu du Torrek. «Frantziako Estatuko agintariek Euskal Herrian merke erosi dute bake soziala; euskararentzat porroskak ematen dizkigute, eta horrekin lokartzen gara». Euskal Herrian euskaraz bizi nahi dutela aldarrikatu du, eta euskal herritarrei eta eragileei dei egin die lehentasunez euskaraz aritzeko. Hainbat militanteri omenaldia egiteko ere baliatu nahi izan dute. Duela 44 urte, Txomin Olhagarai eta Ramuntxo Arruiz IK erakundeko militanteak hil ziren Baionan gaurko egunez, eta, duela 39 urte, Ramon Basañez Jauregi eta Jose Luis Calderon euskal errefuxiatu politikoak tiroz zauritu zituen GALek Ziburun (Lapurdi). «Besteak beste euskararen alde borrokatzen ziren militante haiek omendu nahi ditugu, eta gogoratu nahi dugu haien heriotzen eta zauritzeen arduradun nagusiak Espainiako eta Frantziako Estatuko orduko agintariak direla». Parisko Komuna ere hizpide izan dute, 1871n martxoaren 26 batez hautatu baitzuten Parisko Komunaren gobenua hauteskunde bidez. Hortik hilabete batzuetara, komuna suntsitu zuten Versailleseko tropek, eta 20.000 iraultzaile hil. «Ondoren ezarritako epaitegi antidemokratikoetan, milaka iraultzaile deportaziora edo presondegira kondenatu zituzten, tartean 25 euskaldun. Gaurko epaitegiak garai hartakoen ondorengoak dira, antidemokratikoak. Demokratikoak balira, epaitegi herritarrak lirateke, eta Euskal Herrian epaiketak euskaraz egingo lirateke».

Baltimoreko (AEB) Francis Scott Key zubia amildu zuen kargaontziak arazoak zituela jakinarazi zion portuko agintaritzari zutabearekin talka egin baino bi minutu lehenago —AEBetako 01:30ak, Euskal Herriko 06:30ak—. Motorean indarrik gabe gelditu zela esan zion, eta noraezean zihoala, korrontearen menpe. Ohartarazpenak trafikoa mozteko denbora eman zien larrialdi zerbitzuei; hala ere, zortzi ibilgailu erori ziren Patapsco ibaiko uretara. Bilaketa lanak berehala hasi ziren eta momentuz sei dira desagertuak, seiak zubiaren mantentze lanetan ari ziren igeltseroak. Istripua gertatu eta berehala bi pertsona erreskatatu zituzten uretik: batek ez zuen zauri larririk, baina bestea ospitale batera eraman dute, larri. Desagertu zerrenda ofizialeko seiak zubian ari ziren langileak dira, baina argitzeke dago eroritako autoetan ere norbait zegoen. AEBetako hedabide batzuen arabera, sei langileak etorkinak ziren, Hego Amerikako herrialde ezberdinetakoak. Dali izeneko 300 metroko zamaontziak jo zuen, goizaldean, Francis Scott Key zubiaren zutabeetako bat. Baltimoreko bertako portutik atera zen ontzi hori, ordu erdi lehenago. Itsasontziak arazo teknikoak zituela jakinarazi zuen istripua gertatu baino zertxobait lehenago. Singapurreko bandera du ontziak, eta Sri Lankara abiatua zen, 27 egun iraun behar zuen bidaia batean. Jabeak jakinarazi du eskifaiako 22 kideak onik daudela; Indiako nazionalitatea dute guztiek. 2021ean ere arazo teknikoak izan zituen ontziak. Txilen eginiko ikuskaketa batean aurkitu zizkioten, baina handik irten aurretik konpondu zituzten. Wes Morre Marylandeko gobernadoreak larrialdi egoera ezarri zuen istripuaren ondoren, eta Washingtoni laguntza eskatu zion. Agintariek adierazi dute zubiak garrantzi handia duela Baltimoreko zirkulazio sisteman; bi kilometro eta erdi luze da, Patapsco ibaiaren gainean ezarria dago, eta urtean 11 milioi ibilgailuk igarotzen dute batetik bestera. 1977an inauguratu zuten. Portua ere AEBetako garrantzitsuenetako bat da —urtean 2.800 milioi euroko negozio bolumena du—. Baltimoreko Francis Scott Key zubia, amildu aurreko irudi batean. BERRIA

Sei denboraldiren ondoren, ekainean amaituko da Jagoba Arrasateren aroa Osasunan. Klubak jarraitzea nahi zuen, eta horretarako eskaintza ere egin zion martxo hasieran, Braulio Vazquez kirol zuzendariak berretsi zuenez. Teknikariak, gorritxoen aulkian sei denboraldi eman arren, duela aste batzuk adierazi zuen ez zegoela higatuta, baina aztertu egin behar zuela proposamena. Berretsi zuen epe bat hartu zuela horretarako, baina martxo amaierarako erantzun bat izango zuela. Bada, hilabetea amaitzeko bost egunen faltan, erantzuna iritsi da: ezezkoa. Iragan astean jada eman zuen horren zantzuren bat. «Kontua ez da jarraitu nahi dudan, baizik eta jarraitu behar dudan edo ez». Eta gaur berretsi da. Teknikariak, Vazquezek eta Luis Sabalza presidenteak agerraldi hunkigarria egin dute arratsaldean. «Oso eskertuta nago. Ez da erabaki erraza izan, egun zailak izan dira. Baina ez nengoen konbentzituta segitzearekin, eta horrela ezin dut nire onena eman. Eta, hala, ezin dut taldearen onena atera. Ziurrenik segitu nezakeen. Hemen dena daukat. Jakitun nago Osasunatik irteten denak galdu egiten duela. Baina zintzo jokatu behar dut neure buruarekin eta klubarekin. Erabakia nirea da, eta uste dut onena dela denentzat. Ez dago errudunik, eta proposamentik harago ez dugu beste ezertaz hitz egin», esan du Arrasatek. Atzo bertan haren gertukoek ez zekiten zer egin behar zuen. Aitortu du urtea «zaila» izan dela. «Segida eman nahi genion iazkoari, eta zailtasunak izan ditugu. Emaitzak lortzea kostatu egin zaigu. Zailtasunak izan ditugu jokalari batzuk fitxatzeko ere. Klubak muga batzuk ditu, eta aurtengoa agian errealitate kolpe bat izan da». «Lasai eta bakean» dago, eta hala doa. «Horrek asko balio du. Une egokia dela uste dut, eta nik zera nahi dut: ondo joan. Horrek atea irekita uzten baitu etorkizunean berriro bueltatzeko. Hemen zoriontsu izan naiz, eta hori oso garrantzitsua da niretzat eta nire familiarentzat. Osasunak, gainera, pertsona eta entrenatzaile hobea egin nau». Hala, argi utzi du. «Hau ez da agur bat, eta bederatzi partida geratzen dira amaiera on bat egiteko. Ziurrenik, orduan okerrago egongo naiz, jabetuko bainaiz hau amaitu dela», adierazi du Arrasatek. Eskertuta mintzatu da Vazquezekin eta Sabalzarekin. «Uste dut sei urte hauetan asko gozatu dugula, eta elkarri lagundu diogula hobeak izaten. Oso eskertuta nago denei». Baita jokalariekin ere. «Kapitainek eskerrak eman dizkidate, eta lasai joateko esan didate. Sekulako multzoa dugu. Badakit nola entrenatu diren gaur, eta nola entrenatuko diren bihar. Denen artean ahalik eta posturik onenean geratu nahi dugu. Nire etorkizunaren inguruko zurrumurruak alde batera utzi, eta hor jarriko dugu arreta». Zaleei ere mintzatu zaie. «Ulertzen dut triste egotea. Esker hitzak besterik ez ditut. Osasuna oso handia da, eta aurrera egingo du». Urte hauetan izandako momentu «onena eta hunkigarriena» Kopako finala jokatzea izan zela berretsi du, eta zailena, hamahiru partida irabazi gabe eman zituztenekoa. «Baina hortik ere atera ginen». Etorkizunaz ez du pentsatu. «Entrenatzen jarraitu nahi dut. Baina orain, nire etorkizuna bederatzi partida hauek dira». Etorkizuneko entrenatzaileari dagokionez, ziur dago Vazquezek entrenatzaile ona ekarriko duela. «Begi ona dauka, eta entrenatzaile horri esan diezaiokedan bakarra da sekulako multzoa izango duela». Sabalza hunkituta mintzatu da. «Zuk hemen jarraitzea nahi nuen, eta pena da. Nire agintaldia amaitu arte jarraitzea nahi duen. Baina ulertzen dut zure erabakia, errespetatzen dut. Eta esker hitzak baino ez ditut. Asko gozatu dugu sei urte hauetan. Orain Jagobaren ordezkoa topatzen hasi behar dugu. Izan ere, argi utzi nahi dut: ez genuen B planik». Vazquezek ere eskerrak eman dizkio. «Bihotzetik hitz egin nahi dut. Niretzat oso egun gogorra da gaurkoa. Izorratuta nago. Une on asko izan ditugu, baina baita gogorrak ere. Gainditzea lortu dugu, eta lortzen duzuna bezain garrantzitsua da norekin lortzen duzun. Niretzat ez doa entrenatzaile bat, baizik eta lagun bat. Gure kapitaina badoa, eta beti egon gara hura babesten» Arrasatek sei denboraldi egingo ditu gorritxoen aulkian. 2018-2019ko denboraldian iritsi zen Iruñera, Numantziatik. Artean talde gorritxoa Bigarren Mailan zegoen. Denboraldi hasiera ez zen ona izan, baina taldeak behetik gora egin zuen, eta bigarren itzuli hasieran goiko postuetan kokatu zen; azkenerako talde nafarrak hainbeste behar eta desio zuen igoera lortu zuen. Hurrengo denboraldietan, taldeak mailari eusteko helburua bete zuen. Emaitzei eta lorpenei erreparatuta, zalantzarik gabe, aurrekoa izan zen Arrasateren denboraldi onena Osasuna zuzentzen. 18 urte pasatu eta gero, taldea Espainiako Kopako final batera ailegatu zen. Sevillan jokatu zen, eta Real Madril izan zuen aurrean. 2-1 galdu zuten gorritxoek, baina gertu izan zuten balentria, batez ere bigarren zatian oso partida ona egin baitzuten. Gainera, Espainiako Superkoparako sailkatu zen. Ligan ere, taldearen jarduna bikaina izan zen. Zazpigarren tokian amaitu zuen, eta hala Konferentzia Liga jokatzeko sailkatu zen. Osasunak Europan lehiatzeko aukera zuen 16 urteren ondoren. UEFA ustezko partida erosketengatik zigortzear egon zen talde gorritxoa, baina azkenean ez zen hala izan. Osasunak atariko kanporaketa jokatu zuen Bruggeren kontra,eta galdu egin zuen. Kolpea izan zen hori taldearentzat, eta denboraldi honetan gorabehera gehiago izan ditu. Ligan hamabigarren postuan dago, 36 punturekin. Otsailean kateatutako hainbat garaipeni esker, urruti utzi ditu jaitsiera postuak. Europakoak, berriz, 10 puntura ditu. Kopan Realak utzi zuen kanpoan final-zortzirenetan, eta Superkopan, ezin izan zuen Bartzelona mendean hartu finalerdietan. Hala, bederatzi partida geratzen dira Arrasateren aroa amaitzeko, eta ondo amaitu nahi du. Baina emaitzetatik harago, Arrasate oso teknikari maitatua izan da zaleen artean. Hasieratik barneratu zituen Osasunaren balioak, eta nabarmentzekoa da haren eskutik klubak harrobiaren alde egin duen apustua. Harekin lehen taldean finkatu dira, besteak beste: Aimar Oroz, Jon Moncayola, Jorge Herrando, Iker Muñoz eta Jesus Areso.

Mercedes Benzek 1.000 milioi euro inbertituko ditu Gasteizko lantegian. Astearte honetan, 2026tik aurrera furgoneta elektriko berriak ekoizteko instalazioak handitzeko eta egokitzeko lanak aurkezteko ekitaldia egin da Euskadiko enpresa handienean, 5.000 lanpostu zuzen ingururekin.

Eskatzaileen % 52,2 Bizkaikoak dira, % 33,7 Gipuzkoakoak eta % 14,1 Arabakoak. 25 eta 29 urte bitarteko gazteen emantzipazioa erraztera bideratuta dago Eusko Jaurlaritzaren Emantzipa programa.

Diru-laguntzak jaso ahal izateko nekazariek eta abeltzainek bete beharko dituzten ingurumen baldintzak malguagoak izango dira, eta kontrolak ere ez dira orain artekoak bezain zorrotzak izango.

EI Estatu Islamikoak bere gain hartu du Moskuren aldirietan pasa den ostiralean egindako erasoa, eta Vladimir Putine Errusiako presidenteak adierazi du, gaur, badakitela «muturreko islamistak» izan zirela egileak. Baina galdera bat egin du, orduz geroztik hartutako neurriez hitz egiteko agerraldi batean: «Nori egiten dio mesede gertatutakoak?». Eta hori ikertzeko eskatu du. Hala, nabarmendu du «Kieveko erregimena» Errusian egiten ari den «erasoen barruan» kokatu behar dela Moskukoa. Terrorismo karguak egotzi dizkiete erasoaren ustezko egileei. Bart hartu du erabakia Errusiako auzitegi batek, eta, epaiketa egin artean, bi hilabeterako behin-behineko atxiloaldia ezarri diete ustez erasoa egin zuten lauei eta beste hiru ustezko konplizeri. Errusiako hiriburuko aldirietako antzoki batean gauzaturiko atentatuaren egiletzat jotzen dituzte laurak. Azken datuen arabera, gutxienez 137 pertsona hil eta 180 baino gehiago zauritu zituzten. Erasoarekin lotura dutelakoan, 11 lagun hartu zituen atxilo FSB Errusiako Segurtasun Zerbitzu Federalak herenegun: ustezko lau erasotzaileak eta ustezko beste zazpi konplize. Atzo, Errusiako Ikerketa Batzordearen aurrean deklaratu zuten lau susmagarriek. Atxilotuetako bat gurpil aulkian eraman zuten, eta guztiak ere lesio zantzuak eta aurpegian ubeldurak zituztela agertu ziren deklaratzera; lautik hiruk aitortu zuten atentatua egin izana. Gaur, atxilotuen egoeraz eta jasotako tratuaz galdetuta, Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek ez du adierazpenik egin. Errusian heriotza zigorra legezkoa da, eta Dmitri Medvedev presidente (2008-2012) eta lehen ministro ohiak (2012-2020) ez du zalantzarik zer zigor ezarri beharko litzaiekeen susmagarriei. «Hil egin beharko genituzke?», galdetu du bere Telegrameneko kanalean; eta erantzuna ere eman du: «Hala izan beharko luke, eta hala izango da». «Etxe Zuriarentzako galdera bat: ziur zaudete Estatu Islamikoa izan dela?». MARIA ZAKHAROVA Errusiako Atzerri Ministerioko bozeramailea Atzo, EIk bideo bat argitaratu zuen erasoa berak egin zuela berresteko —ostiral gauean bertan argitaraturiko bideo batean ere esan zuten haiek egin zutela atentatua—. Talde armatu jihadistaren menpeko Amaq albiste agentziak atzo zabalduriko irudietan, Crocus City Hall antzokiko erasoaren «eszena esklusiboak» ikus daitezke, azpidatzietan jartzen duen moduan. «Kristauen aurkako eraso odoltsu» gisa definitu du joan den ostiraleko atentatua. EIren Khorasan probintziako adarrak hartu du bere gain erasoa —batez ere Afganistanen, Iranen, Pakistanen eta Errusian jarduten duen adarra da hori—. EI errekrutamenduak egiten ari da Tajikistanen eta Asia erdialdeko beste sobietar errepublika ohi batzuetan, eta Moskuko erasoaren lau susmagarriak tajikistandarrak direla adierazi dute. Kremlinek, ordea, ez du hitz egin nahi talde armatu jihadistaren egiletzaz; Peskovek esan du ikerketak iraun bitartean ez dutela aurrerapenik iragarriko. Bitartean, Errusiako zenbait hedabidek eta Putinek berak Ukrainari egotzi diote erasoarekin lotura izatea. Kievek ukatu egin du atentatuarekin zerikusirik duela, eta AEB Ameriketako Estatu Batuek ere atzo baieztatu zuten EIk egin zuela erasoa. Washingtonek ez dio garrantzirik eman lau susmagarriek Ukraina aldera ihes egin nahi izateari —Moskutik hego-mendebaldera bidean atxilotu zituzten— , eta erantzule bakarra EI dela ziurtatu du. Baieztapena zalantzan jarri du Errusiako Atzerri Ministerioko bozeramaile Maria Zakharovak: «Etxe Zuriarentzako galdera bat: ziur zaudete Estatu Islamikoa izan dela? Berriz pentsa dezakezue?». Komsomolskaia Pravda egunkariari adierazi dionez, AEBak bere «tutoretzapeko» estatua —Ukraina— babestu nahian ari dira, erasoaren egiletza soilik EIri egotzita. Frantzia, «alerta terroristan» Moskuko atentatua Estatu Islamikoak bere gain hartu ondoren, Frantziako Gobernuak «alerta terrorista» maila gorenean ezarri zuen atzo. Talde armatu jihadistak eraso ugari egin ditu Frantzian, eta horregatik hartu du erabakia Frantziako Segurtasun Kontseiluak. Gabriel Attal lehen ministroak X sare sozialean eman du alerta egoera larritzearen berri: «Ikusita Estatu Islamikoak bere gain hartu duela erasoaren erantzukizuna, eta talde hark gure herria mehatxatu izan duela, erabaki dugu maila gorenera igotzea Vigipirate plana [Frantziako segurtasunerako alerta sistema]: eraso larrialdira». Frantziako presidente Emmanuel Macronentzat, «neurri koherentea» da, Moskuko atentatua bere gain hartu duen talde berak Frantzian ere saiakerak egin dituelako. Jende ugari batzen duten ekitaldiek kezkatzen dute Frantziako Gobernua. Parisen bertan, kasurako, lau hilabete barru egingo dituzte Olinpiar Jokoak.