AFM makina-erremintaren klusterrak egindako balantzearen arabera, 2024an eskariak % 23,11 jaitsi ziren. 2025ari begira, fakturazioa “nabarmen” jaistea aurreikusi du eta industria “bideragarria” babesteko deia egin du.

Gaur, 2025eko otsailaren 20an, albiste izango dira: Zumaia, Getaria eta Azpeitiak udaltzaingoen lan eskaintza publiko bateratua jarriko dute martxan, Donald Trump AEBko presidenteak bigarren agintaldiko lehen hilabetea bete du eta Pirritx, Porrotx eta Mari Motots omentzeko “Maite Zaitut” festa.

Donostiako Teknologia Parkean izango du egoitza Euskorpus proiektuak, eta hantxe aurkeztu dute gaur goizean. Ekitaldi arranditsuek ohi duten oihartzuna eman diote ekitaldiari; han izan dira, besteak beste, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Imanol Pradales; lehendakariorde Ibone Bengoetxea; Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasunerako sailburu Mikel Jauregi; eta Unibertsitate, Ikerkuntza eta Berrikuntza sailburu Juan Ignacio Perez Iglesias. EBB Euzkadi Buru Batazarreko presidente Andoni Ortuzar eta presidentegai Aitor Esteban ere, haien inguruan azkenaldian zabaldu diren albisteek sortutako zurrunbiloaren ondorenean, batera azaldu dira han. Sinbolikoki, euskararen biziberritzeari begira, mugarri bat jarri dutela erakutsi nahi izan dute, 1545. urtean Bernat Etxeparek Linguae Vasconum Primitiae liburua argitaratu zuenean egin zuenaren parekoa; hain justu ere, haren Euskara jalgi hadi mundura leloa maiz nabarmendu dute, eta liburuaren ale bat ere han jarri dute. Asmo handia erakutsi dute: proiektuak adimen artifizialaren «iraultzara» eramango du euskara, eta «bermatu» egingo du hizkuntzaren presentzia arlo digitalean. [articles:2137768] 5,55 milioi euroko aurrekontua bideratu du Jaurlaritzak egitasmoa abiarazteko. Hala ere, Euskorpus «lankidetza publiko-pribatuaren» ondorioa dela azaldu dute, eta, hain justu ere, izaera arrunt ezberdina duten erakundez osatuta dago egitasmoa bultzatuko duen elkartea: Euskorpora. Horra zein diren kideak: Vicomtech, Ereil Technologies, Trebe Language Technologies, Euskaltzaindia, Eusko Jaurlaritza, Baleuko, Mixer, EITB, CAF, MCC, Petronor, Euskaltel fundazioa, Kutxabank, PWC eta Logikaline. Gaur egin dute lehen batzarra, eta ondoren egin dute aurkezpen ekitaldia. Euskorporako presidente Julian Florez eta Vicomtecheko Hizkuntza Naturala Prozesatzeko Teknologien zuzendari Arantza del Pozok hartu dute hitza. Biek nabarmendu dute egun euskarak, hizkuntza handiekin alderatuta, eremu digitalean aurrera egiteko zailtasunak dituela, «arrakala bat» dagoela hor, corpusen urritasunak eragindakoa bereziki, eta horregatik duela berebiziko garrantzia egitasmoak. Langintza handia Corpus digitala «modu aktiboan eta metodologikoan» garatzea izango da proiektuaren helburu nagusia; nabarmendu dute «eskuz» egin beharreko lan handia eskatzen duela horrek, eta horregatik dela garrantzitsua langintza horretan behar bezala jarduteko indarrak batzea. «Euskorpusek adimen artifizialaren eta hizkuntzen teknologiaren potentzial osoa euskararen, gure enpresen eta ikerketaren zerbitzura jarriko du. Horretarako, gure gaitasun guztiak lerrokatuko ditugu, lankidetza publiko-pribatuaren bidez». Industria Sailak jarritako du egitasmorako aurrekonturik handiena; bi milioi euro jarriak ditu aurtengorako, eta gainerakoak datorren urterako dira. Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak, berriz, 550.000 euroko ekarpena egin du egitasmoaren abiabururako. Aurren-aurrena, bulego tekniko bat eratuko dute, horren bidez corpusaren tipologia eta garatu beharreko ereduak zehazteko. Ondoren, corpus linguistikoen bilduma bultzatuko dute, eta biltegiratze segururako azpiegiturak eratuko dituzte. Azkenik, transferitu eta ustiatu egingo dira corpusak. Egitasmoan hamabost bat lagunek lan egingo dute, eta lehen taldean 6-7 langile ariko dira. Egin nahi duten urratsaren tamaina nabarmentze aldera, hainbat datu eman dituzte. Egun, esaterako, mila ordu pasatxoko corpusa dago ahozko mezuetan; 2030erako 40.000 izatea nahi dute. Halako urratsak egiteak aukera berri asko irekiko dituela aurreratu dute. Pradalesek ere agerian utzi nahi izan du egitasmoaren garrantzia, euskarak eremu digitalean behar duen tokia izatea erronka aski zaila delako, baina berebiziko garrantzia duelako, eta «herri bat bezala» erantzun behar zaiolako horri: «Elkarlanean».

Donostiako Atano III.a pilotalekuan egingo dute EAJren IX. Batzar Nagusia, martxoaren 29an eta 30ean. Larunbatean,10:00etan hasita, txosten politikoei aurkeztutako zuzenketak eztabaidatuko dituzte ordezkariek, eta, egokitzat jotzen badute, behin betiko testua onetsi; Euzkadi Buru Batzar berriaren ekintza politikoa egituratuko dute bost txosten horiek, tartean dela «erabakitzeko eskubidea instituzionalizatzea» eskatzen duena. Era berean, ebazpen proposamenak eztabaidatuko dituzte, eta prozesuan jasoko diren jakinarazpenak irakurri. Biharamunean, hilaren 30ean, Aberri Batzarrak EBBko presidentea eta 2025etik 2029ra bitarteko burukideak izendatuko ditu, goizeko 10:30ean hasita. Afiliatuak batzokietan bozkatzen ari dira egunotan, zehazteko zer alderdikide egongo diren EAJren zuzendaritzan. Hautagai bakarra dago presidente izateko: Aitor Esteban, EAJren egungo eleduna Espainiako Kongresuan. Andoni Ortuzarrek, hamabi urtez alderdiko burua izan denak, uko egin zion hautagai izateari, nahiz eta berak bildu boto gehien lehen itzulian. EAJk «sinbolismoz betetako agertokitzat» jo du Anoetako pilotalekua, «leku nabarmena baitu Euskadiko imajinario kolektibo eta politikoan» EAJk jakinarazi du 11:30ean Atano III.aren ateak irekiko dizkiela gonbidatuei eta komunikabideetako profesionalei, Euzkadi Buru Batzarreko lehendakariaren izendapenaren eta haren lehen hitzaldiaren lekuko izan daitezen. Iturri jeltzaleek azaldu dute Anoetako pilotaleku zaharrak beharrezko «baldintza emozional, politiko eta logistiko guztiak» betetzen dituela Batzar Nagusia egiteko. Gogoratu behar da Eusko Legebiltzarrerako hauteskunde kanpainan EAJk hitzeman zuela Anoetako kirol instalazio gehienak eraberritzea, tartean Atano III.a. Pilotalekuaren sinbolismoa «Gune osoa dago eraberritze eta berritze prozesu sakon batean murgilduta, eta, hura amaitutakoan, Europako abangoardian jarriko du Donostia kirol eskaintzaren arloan», irakur daiteke kongresuari buruzko informazioa ematen duen oharrean. Halaber, EAJk «sinbolismoz betetako agertokitzat» dauka pilotaleku hori, besteak beste «leku nabarmena baitu Euskadiko imajinario kolektibo eta politikoan». 1967an Uztapide eta Xalbador bertsolariek jokatutako finalari erreparatu diote, baita Retegi II.aren eta Galarza III.aren arteko eskuz banakako finalari ere. Arlo politikoan, EAJk gogoratu du 1970eko irailaren 18an Joseba Elosegi gudari eta buruzagi jeltzaleak Franco diktadorea Munduko Pilota Txapelketan zegoela aprobetxatu zuenekoa, «bere buruari su eman eta diktadorearen gainera jauzi egiten saiatzeko». Elosegi koman egon zen hamazazpi egunez; gero, atxilotu egin zuten. eta kartzelan egon zen 1973ra arte. Ortuzar eta Esteban elkarrekin Gaur, Ortuzarrek EBBko buru izateko lehia utzi zuenetik estreinakoz, batera azaldu dira EAJko presidentea eta haren ordezko izango dena, Aitor Esteban. Elkarren ondoan eseri dira Donostian aurkeztu duten Euskorpus proiektua plazaratzeko ekitaldian, Miramongo teknologia parkean. Han izan dira, halaber, Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakaria eta haren gobernuko zenbait sailburu. Modu horretan, EAJk erakutsi nahi izan du Ortuzar eta Esteban ondo moldatzen direla, baina jakina da Ortuzarrek lehia utzi zuela, preseski, Estebanek asmoa adierazi zuelako EBBko presidentetzarako bigarren itzulira aurkezteko.

Faxismoaren kontrako manifestazio bat egiteko deialdia zabaldu dute gaur Errenterian (Gipuzkoan), askotariko eragileak tartean zirela. Izan ere, Vox eskuin muturreko alderdiak baimena eskatu dio udalari karpa bat jartzeko, ekitaldi bat egin eta «programa zabaldu ahal izan dezan», eta udalak eman egin dio. Larunbatean «Gernika bonbardatu zutenen oinordekoak etorriko dira», esan dute hainbat herritarrek egin duten agerraldian. Uste dute herritarrak probokatzera datozela: «Ez datoz bozka bila, ez datoz bazkide gehiagoren bila. Hona datoz badakitelako hemen borrokaren genealogia indartsu bat dagoela, herri borrokalaria dela gurea». Hain zuzen, genealogia horren laburpena egin dute. «Berrogei urtez errepresio gordina jasan behar izan zuen herri bat da gurea; gure nortasuna ukatu ziguten, euskara erabiltzea eta ikastea debekatu, emakumeok menpeko eta meneko bizitzetara kondenatu, sexu eta identitate disidenteak ukatu». Baina azpimarratu dute zapalkuntza horiei guztiei herri gisa erantzun dietela. Horrexegatik deitu dute beste pauso bat egitera, «eskubideen eta askatasunen alde». Herriaren pluraltasuna erakustea da mobilizazioaren asmoa: «Gaur elkartu garenon arteko konfluentzia da herri honen izaera marrazten duena. Askotariko herritarren arteko herri komunitarioa, askotarikoen arteko aliantza. Sinetsita gaude gure herriaren alde elkarrekin ekinez, eskubide eta askatasun gehiagoren alde lerrokatuz, ateak itxiko dizkiogula oldarraldi faxistari». Herriko eragileek eta hainbat pertsona ezagunek deitu dute mobilizaziora. 19:00etan abiatuko da, plazatik: «Mobilizazio zabal, indartsu eta alai bat egingo dugu herrian zehar». Larunbatean, berriz, herriko kaleak eta etxeetako balkoiak «aldarriz» betetzeko deia egin dute antolatzaileek, eta eskaera argia egin dute Voxen ekitaldiari begira: «Vox edo faxismoaren edozein adierazpen gutxiesteko eta probokazioetan ez erortzeko eskatzen dugu. Gure herrian eta gure bizitzetan hutsalak izaten jarrai dezatela».

LAB, ELA eta CCOO sindikatuek deituta, greba egitera deitu dituzte Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailarentzat lan egiten duten sukaldari eta garbitzaileak. Langileok 2009tik dute lan hitzarmena iraungita.

Tolosako hiltegiko langileek greba mugagabea hasiko dute otsailaren 24an, hiltegiaren egoera larria salatzeko. 11 langile dira eta abenduan eta urtarrilean ez dute soldatarik jaso. Tolosako hiltegiak Ormaiztegi eta Andoain arteko herriei ematen die zerbitzua: 75etik gora harakin eta 400 abeltzaini.

Azken urtean handitu egin da EAEko soldata altuenenen eta baxuenen arteko arrakala, txosten baten arabera

Errusiako eta AEBetako ordezkaritzak Ukrainako auziaren inguruan negoziatzen hasi dira gaur Saudi Arabiako hiriburuan, Riaden. Bi aldeetako iturriek adierazi dutenez, gaurko bileraren helburua da bi herrialdeen arteko harremanak normalizatzea, negoziazio horretarako oinarriak ezartzea, eta Donald Trump AEBetako presidentea eta Vladimir Putin Errusiakoa Riaden bertan egitekoak diren bilera prestatzea. AEBek Errusiari ezarritako zigor ekonomikoez ere mintzatu dira. Etxe Zuriaren eta Kremlinen arteko elkarlanerako «oinarriak jartzeko» balio izan du bilkurak, AEBetako Estatu Idazkaritzak kaleratutako ohar baten arabera. Eta elkarlan horri esker Ukrainako gerra amaitu nahi dute. «Zaila» izango dela iruditzen bazaio ere, Marco Rubio AEBetako Estatu idazkariak uste du Ukrainako gatazkaren amaiera «funtsezkoa» izan daitekeela bi herrialdeen arteko harreman ekonomikoei berrekiteko, baita beste gai geopolitiko batzuetan elkarrekin lan egiteko ere. Bilkuraren ostean egindako adierazpenetan, esan du «bidaia luze bateko lehen urratsa» izan dela gaurkoa. Bilkuraren ostean, prentsaurreko bat eman du Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak ere: «Bi herrialdeen arteko harremanak oztopatzen dituzten zailtasunak amaitzea da helburua», azaldu du gaurko batzarraren inguruan. Eta ziurtatu du bi aldeek adostu dutela Ukrainari buruzko negoziazioak «ahalik eta azkarren» hastea. Rubiorekin batera, Mike Waltz Etxe Zuriko Segurtasun Nazionaleko aholkularia eta Steve Witkoff AEBetako Ekialde Hurbilerako ordezkaria izan dira AEBen ordezkariak; Lavrov eta Iuri Uxakov Putinen aholkularia, berriz, Errusiarenak. Ukraina izan dute hizpide, hau da, Europa barneko herrialde bat, baina mahaiaren bueltan ez da eseri ez Ukrainako ordezkaririk, ez eta Europakorik ere. Horren harira, Rubiok gogorarazi du gatazka bat amaitzeko orduan akordioarekin ados egon behar dutela gatazka horretan sartuta dauden alde guztiek. Ukrainaren kasuan, Kieventzat «onargarria» den akordio bat adostu beharko dutela azaldu du AEBetako Estatu idazkariak; eta gehitu du Europa ere negoziazio mahaian eseriko dela, «noizbait». Baina ohartarazi du alde guztiek zenbait arlotan amore eman beharko dutela akordio batera heltzeko. «Bi herrialdeen arteko harremanak oztopatzen dituzten zailtasunak amaitzea da helburua» SERGEI LAVROV Errusiako Atzerri ministroa Gaur AEBetako eta Errusiako ordezkariek egin duten bilkurarako kontuan hartu ez dutenez, Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak atzo esan zuen ez duela onartuko negoziazio horien ondorio den akordiorik. Europako buruzagiak, bestalde, Parisen bildu ziren atzo, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak deituta, eta ez ziren ados jarri Ukrainarentzako laguntza militarra adosteko orduan. Frantziako, Erresuma Batuko, Alemaniako, Italiako, Poloniako, Espainiako, Herbehereetako eta Danimarkako gobernuburuek, EB Europako Batasuneko buruzagiek eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko idazkari nagusi Mark Ruttek parte hartu zuten batzar horretan. Eta biharko gisa horretako beste bilera batera deitu du gaur Macronek; baina atzo egindako bilkuran egon ez ziren herrialdeek hartuko dute parte biharkoan. Macronek berak Zelenskirekin hitz egin zuen bilera horren ondoren, eta goizaldean sare sozialetan idatzitako mezu batean nabarmendu du europarrek, estatubatuarrek eta ukrainarrek elkarrekin lan egin behar dutela. «Hori da gakoa». Azpimarratu du Europako estatuek gastu militar handiagoa egin beharko luketela, eta Ukrainarako «bake justu eta iraunkor bat» lortu nahi bada Errusiari «erasoa» etetea dagokiola, eta horrekin batera «Ukrainarentzako segurtasun berme sendoak» itundu behar direla. «Bestela, arrisku bat dago: menia Minskeko Akordioak bezala bukatzea». 2014ko akordio haien ondorioz, eten egin zen Kieven eta Moskuren artean Donbassen hasitako gatazka; ez zen bukatu, ordea. Inbasioa heldu zen zortzi urte geroago, eta 2023ko irailean NATOko kide bihurtzeko eskaera formala egin zuen Ukrainak. Errusiak ez du halakorik nahi —AEBek ere ez—; marra gorri bat da harentzat. Izan ere, Putinen iritziz, NATO ekialderantz hedatzea da Ukrainako gatazka eragin zuten arrazoietako bat. Eta Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek argi utzi du hori berriro gaur, egunero eman ohi duen prentsaurrekoan. Aldiz, ez du baztertzen Ukraina EB Europako Batasuneko kide bihurtzea. «Edozein herrialderen eskubide burujabea da. Integratze ekonomikorako prozesuez ari gara hitz egiten, eta ezein herrialdek ezin dio beste bati esan zer egin behar duen», esan du Peskovek. Ukraina EBn sartzeko negoziazioak hastea adostu zuen Europar Kontseiluak 2023ko abenduan. 2022tik aurrenekoz Errusiak 2022ko otsailaren 24an hasi zuen Ukrainako inbasioa. Astelehenean, hortaz, hiru urte beteko dira ordutik. Eta, hain zuzen, Errusiak eta AEBek hiru urte pasa zeramatzaten goi mailako bilerarik egin gabe, 2022ko urtarrilean Lavrov eta Antony Blinken AEBetako Estatu idazkari ohia Genevan (Suitza) bildu zirenetik. Errusiako 100.000 soldadu inguru Ukrainako mugatik gertu hedatuta zeuden jada, eta hilabete bat geroago heldu zen inbasioa. Orduz geroztik, bi herrialdeetako diplomaziaburuek bilera informal bakarra egin dute. 2023ko martxoan izan zen, G20 taldekoek New Delhin (India) egindako bilkura batean. Hilabete bat lehenago, arma nuklearrak kontrolatzeko AEBekin zuen itun bakarra eten zuen Errusiak —START Berria—, eta Blinkenek eskatu zion Lavrovi akordiora itzul zedila. Kellogg eta Von der Leyen, gaur, Bruselan. OLIVIER HOSLET / EFE Eta gaur Riaden egon da Kirill Dmitriev, alderdi ekonomikoa aurkezteaz arduratu den Errusiako ordezkaritzako kidea, nahiz eta ez den eseri argazkietan atera den mahaian. Bilera hasi aurretik Errusiako berri agentziei esan dienez, Moskuk harreman komertzialak berreskuratu nahi ditu AEBekin, zigor ekonomikoen ondorioz galduta baitzeuden. «Errusiak eta AEBek aurrerapausoak eman behar dituzte proiektu bateratuetan». Dmitrieven esanetan, horren eraginez «arrakastatsuagoak» izango lirateke AEBetako ekonomia eta Errusiakoa. Bestalde, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentea Keith Kellogg Etxe Zuriaren Ukrainako gerrarako ordezkariarekin bildu da gaur Bruselan, eta adierazi dio talde komunitarioak AEBekin batera aritu nahi duela elkarlanean Ukrainako auzian, «bake justu eta iraunkor bat» lortzeko. Aintzat hartu behar da, ordea, larunbatean Municheko Segurtasun Konferentzian Kelloggek berak esan zuela Europak ez duela zuzenean parte hartu behar Errusiaren eta AEBen arteko negoziazioetan. «Errealistak» izatera deitu zuen. Hau da, AEBak esaten ari dira Ukrainaren mugak ez direla 2014ko berak izango, nahiz eta Von der Leyenek adierazi duen gaur edozein irtenbidek Ukrainaren lurralde batasuna errespetatu behar duela. errusiak aurrera egin du donetsk eskualdean Errusiako armada aurrera egiten ari da Donetsk eskualdean, Ukraina ekialdean. Gaur Yampolivka herria hartu duela jakinarazi du Errusiako Defentsa Ministerioak bere Telegram kanalean. Gehitu du Ukrainako sei brigadari egin dietela aurre, eta 205 soldadu baino gehiago hil dituztela. Hala, Errusiako tropak 30 kilometrora daude Donetsk iparraldeko Sloviansk hiri estrategikotik. Errusiak 2022an anexionatu zuen Donetsk, baina Kievek kontrolatzen ditu zenbait gune.

«Espetxean sartu ninduten, baina ez dute sekula lortu nire bizitzeko grina apaltzea». Horiek izan dira Leonard Peltier ekintzaile indigenak kartzelatik atera ondoren egin dituen aurreneko adierazpenak, sareetan zabaldutako komunikatu baten bidez. Peltierrek 80 urte ditu, eta 1975etik egon da espetxean; hau da, 50 urte pasatu ditu preso. AEBetako presidente ohi Joe Bidenek agintaldiko (2021-2025) azken egunean erabaki zuen ekintzaile indigenari zigorra arintzea; bizi guztiko kartzela zigorra betetzen ari zen, baina, gaurtik aurrera, etxean bete ahalko du. «Azkenean banoa etxera. Gogo handia daukat nire lagunak, senideak eta komunitateko kideak berriro ere ikusteko. Gaur egun handia da», gaineratu du oharrean. FBI Ikerketa Bulego Federaleko bi agente hiltzea leporatuta sartu zuten kartzelan Peltier. 1970eko hamarkadan areagotu egin ziren AEBetako Gobernuaren eta Amerikako Indiarren Mugimenduaren arteko liskarrak, indigenek exijitzen baitzuten beren lurrak gobernatzeko eskubidea izatea. Tentsioz betetako egoera horretan piztutako liskar batean, 1975eko ekainaren 26an, FBIko bi agente hil zituzten tiroka; eta Peltierri egotzi zioten hilketa horietan parte hartzea. Halere, bost hamarkada hauetan ekintzaile indigenak errepikatu du errugabea dela; are, orduko AEBetako fiskal nagusi James H. Reinoldsek barkamena eskatu izan dio, aitortuz haren aurkako epaiketa ez zela «justua» izan. Bestalde, ekintzaile indigena bat ere hil zen 1975eko tiroketa hartan. Bidenen erabakia Dena den, Bidenek ez zuen horregatik erabaki hari zigorra arintzea. Presidente ohiak horren berri eman zuen egunean kaleratutako ohar batean argudiatu zuenez, ekintzaile indigena gaixorik dagoelako hartu zuen erabakia. AEBetako hedabideen arabera, Peltierrek diabetesa eta hipertentsioa dauzka, eta COVID-19aren gaitzak are gehiago ahuldu du haren osasuna. Eta jakinarazi zuen erabakia hartu baino lehen elkarrizketak izan zituela Nazio Indigenetako zenbait ordezkariekin, Bakearen Nobel saridun batzuekin eta hainbat abokaturekin eta giza eskubideen aldeko erakunderekin. Hori bai, AEBetako presidente ohiak hau gaineratu zuen oharrean: «Neurri honi esker, Peltierrek etxean igaro ahalko ditu geratzen zaizkion egunak, baina horrek ez du esan nahi hark egindako krimenak barkatuta daudenik». Horrekin lotuta, FBIko Agenteen Batzordeko buru Natalie Barak kargu hartu zion Bideni, egun horretan argitaratutako komunikatu baten bidez: «[Peltierrek] ez du inoiz egindako ekintzen inguruko damurik erakutsi; Bidenen erabakia koldarra da, eta traizio egiten die 1975ean hildako bi agenteen senideei». Kontrara, Amerikako Indiarren Kongresu Nazionalak «historikotzat» jo zuen egun hura, iritzita Peltierren kasua ekintzaile indigenek AEBetan pairatzen dituzten «bidegabekeria sistematikoen» erakusgarri zela. Bide beretik, Peltier espetxetik atera izana txalotu du AI Amnesty Internationalen AEBetako zuzendari Paul O’Brienek: «Leonard Peltier aske uztea egin beharreko zerbait zen, aintzat hartuta haren aurkako epaiketaren fidagarritasunari buruzko zalantzak, kartzelan pasa dituen 50 urteak, eta haren osasun egoera eta adina».